گروه دانشگاه خبرگزاری فارس ـ میگویند گری سیک، مستند به اصطلاح افشاگرانه بیبیسی علیه امام خمینی (ره) و انتساب طرح مذاکره پنهانی با آمریکا به «روح الله» را «توفان در فنجان» نامید امّا کمتر میتوان تردید کرد که همین توفان! محصول مشترک کمپانیهای آمریکایی – انگلیسی و صهیونیستی نباشد، چه اینکه از منّت هایی که ذات حق بر ما نهاده این است که دشمنان اسلام را درعین تجهیز به صنعت مکر و تکنیک فریب، در زمره حمقاء قرار داد.

بیبیسی که به گواه کارشناسان بنگاهی در پی «تحمیق« ملّتها و سپس نفوذ در بافتها و ساختهای آنهاست، در اینجا امّا توهم داشت که خِرد جمعی ایرانیان، حواس و هوشِ خود را از دست داده است. برای نگارنده همیشه این پرسش مطرح بود که چرا فقیهِ حکیم؛ امام خامنهای وقتی بنام انگلیس؛ این پیر فرتوت میرسد خُبث طینت و پلیدی اش را گوشزد می کند، خیلی زود دریافتم که آمریکا اگر چه همانند یک فیل قوی الجثّه است امّا مغزی کوچک دارد، انگلیس امّا حاوی سرشتی مکّار و حیله گر است، اگر چه برخی می خواهند بگویند آمریکا دیگر گرگ نیست امّا به هر روی تکلیف ما با گرگ معلوم است؛ پس باید نگران روباه بود!

در فتنه 88 تکلیف ما با آمریکا و اقسام سیاستهای ضد امنیتی – توئیتری اش معلوم بود امّا او که کمی کارها را سخت تر کرده بود، همانا «الله اکبر» انگلیسی بر پشت بام ایرانی بود؛ اگر چه بنا به بیان امام خامنهای، آن شعارها هم برخاسته از اسلام کاریکاتوری بود؛ شبیه همان نماز با کفش های کتانیِ میلیشیاییِ پشت سرِ امام جمعه موقت! امّا سخن معظم له، به نظرم رهآموز شناسایی خُبث و طبعِ سیاستِ انگلیسی است که اگر چه کالبدش فرتوت است امّا قوّۀ مکرش هر بار اشتداد می یابد؛ کما اینکه اکنون نیز ما کمتر از تسنّن آمریکایی واهمه داریم؛ زیرا آن که پیچیده تر است همانا تشیع انگلیسی است.

به راستی اسلامِ سعودی که مصداق اتّم اسلام آمریکایی است پیچیدهتر مینماید یا تشیّعی که از لندن تجهیز میشود؟! داّل مرکزی سخن نگارنده امّا در این بیانهای تکراری نیست، که دیگران به خوبی به شرح و بسط آن اقدام نمودند حتّی فعلاً از موضع کم خاصیت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) علیه بیبیسی نیز میگذرم آنجا که در این فقره بجای برخوردی تبیینی – تحلیلی در حدّ روابط عمومی یک شرکت سیاسی و اقتصادیِ رایج واکنش نشان داد و گفت: بیبیسی خیال نکند «محبوبیت»! روح الله در بین ایرانیان کاسته شد زیرا اسنادش فاقد وجاهتِ قانونی- سندی! است و امام خمینی کماکان الگوی مستضعفین جهان و ضد استکبار است!

از این نیز میگذریم که چرا مؤسسه وارد بیانیه تحلیلی نشد و هرمنوتیکِ سند سازی بیبیسی را در منظر و مرآی مردمان به تفسیر ننشست، چون همه می دانیم چرا؟! از این نیز می گذریم که مؤسسه و جناب حجت الاسلام سید حسن از حیث نَسَبی که منتسب به حضرت روح الله است چرا از کنار این نیّت پلید و جنایت متافیزیکی انگلیسی گذشتند! آیا این جنایتِ انگلیسی کمتر از مقالۀ آمریکاییِ «رشیدی مطلق» است که برخی حتّی آن را جزوی از محکمات وجودی انقلاب و از براهین مُحدثۀ نهضت می شناسند؟!

به راستی چرا ایشان از طرح و تبیین خاستگاههای توطئۀ بیبیسی طفره رفته و آن را به تفسیر نمی نشینند! هم او که حواس اش به فوتبال سرخابی ها و ... هست، امّا اینجا چرا او غایب بزرگ است؟! اگر با تولید و تدوین مستندات و شاخص های تولیدی – تلویزیونی دهۀ اخیر پیرامون حضرتِ بنیانگذار مخالف است چرا در این فقره سکوتِ تحلیلی و سکوتِ تبیینی داشته اند؟ چرا به «جهاد کبیر» مبادرت نمیکنند؟! آیا از دولت توسعه گرا و مبشّر نرمالیزاسیون و عادی سازی با آمریکا واهمه دارند؟! و ...

امّا به راستی چرا بیبیسی چنین کرد و بازهم چنین خواهد کرد؟! چه کسی بیبیسی را تا این اندازه به طمع انداخته است؟! چرا بیبیسی هر بار ظاهراً گامی به جلو می گذارد؟! اگر قدیماً و در مشروطۀ انگلیسی دیگ های پلو بار گذاشت بعدها از چه روی کار به جایی رسید که فتوای نواختن بانک تکبیر بر پشت بام های تهران صادر کرد و اندکی بعد امّا برای ترور فقهای مجاهد مصباح، جنتی، یزدی حفظهم الله فراخوان می دهد؟! چرا صنایع کوچک و بزرگ تبلیغی که علیه فقهای سه گانه راه اندازی شد اینک به روح الله خمینی رسید؟!

موسسه میگوید علیه «محبوبیت» روح الله خمینی توطئه شد! ما امّا می گوییم اقدام علیه حضرت روح الله، توطئه علیه محبوبیت نیست؟ محبوبیت بحثی انحرافی و تقلیل دشمنی علیه اسلام است. کما اینکه تبیین های وقوعی انقلاب اسلامی بر پایۀ مصادرۀ انقلاب از سوی امام خمینی (ره) بدلیل کاریزماتیک بودنِ حضرتِ بنیانگذار خلافِ واقع است.

مؤسسه می گوید، سند، فاقد وجاهت و قانونیت است ما امّا می گوییم توقف در موضع فَقدِ وجاهت و قانونیّت، فرار عافیت جویانه و محافظه کارانه از «جهاد کبیر» است. «حضرتِ بنیانگذار» به مثابۀ شیئی در موزه نیست که موسسه دربارۀ شناسنامۀ و شیئیت آن واکنش نشان داده و اطلاع رسانی کند؛ بلکه مؤسسه باید برای حضرت روح الله همانند یک حقیقتِ همیشه زندۀ تاریخ که صاحب حیات است موضعی جهادی – تبیینی اتخاذ کند. آیا سکوت در تخریب انگلیسی شاگردان مبارز امام خمینی ره، کار را به تخریب «حضرت استاد» نکشانید؟!

امّا به راستی چه چیزی بیبیسی را تا این حدّ به طمع انداخته است؟! مرحوم مجتهدی تهرانی که یکی از شارحان و مفسران بزرگ معراج السعاده است آنگاه که به بحث کمیت و کیفیت عبادات و طاعات مدعیان میرسید در پاسخ به سوال چرایی به هدفِ اجابت نرسیدن ادعیۀ مبارکه، مکرراً این ابیات را از حضرت مولوی علیه الرحمه می سرودند که:

ما در این انبار گندم میکنیم / گندم جمع آمده گم می کنیم

موش تا انبار ما حفره زدست / و از فنّش انبار ما ویران شدست

اول ای جان دفع شرّ موش کن / وانگهان در جمع گندم جوش کن

گرنه موشی دزد در انبار ماست / گندم اعمالِ چِل ساله کجاست؟!

وقتی در نظام طاعات و عباداتِ آدمی رخنه پدید آید، هر چقدر تلاش شود قوت و قدرتی تولید نمیگردد زیرا هر چه قدر در ذکر و فکر و مناسک همت کنیم اما اگر نتوانیم دیگر سیئات را از اخلاق عملی خویش دور سازیم؛ همۀ تلاشها به هدر خواهد رفت، بی شک موشِ دزد اعمال چهل ساله همانا رخنۀ شیطان اکبر است، امّا به نظر می رسد بیبیسی موش دزد در انبانِ هویت ملّی ماست. موش دزدی که فهمید می توان به پایگاه ذخایر چهل سالۀ ملّی هجوم بُرد!

آری! بیبیسی متوجه شد وقتی که میشود سرمایۀ فراتاریخی کربلا را در توجیه مذاکره با جنایت پیشه ترین رژیم تاریخ، تا حدّ درس مذاکره و گفت و گو تقلیل داد؛ بیبیسی وقتی دریافت آنگاه که برخی رجال ایرانی، خود یکی از اساس ها و مبناهای نظریۀ انقلابی- اسلامی امام خمینی که محرّم و صفر است را با قرائت های عافیت جویانه سست جلوه می دهند؛ از چه روی نتوان در خودِ نظریه پردازِ انقلاب عاشورایی تردید روا داشته و نشود او را به مذاکرات پنهانی با آمریکا متهّم کرد؟!

آری! اگر چه انگلیسیها مکّارند امّا این خدعه و کید زمانی مثمر ثمر خواهد بود که در انبان هویت ملّی ما هم زمینۀ رخنه وجود داشته باشد. معلوم است وقتی کارگر و کشاورز وضع فلاکت بار خویش را در مقایسه با حقوق 750 میلیونیِ 6 ماهۀ مدیری عالیرتبه آنهم در یکی از صندوق های ملّی ایران مشاهده کند، قهراً به سرمایۀ اجتماعی قریب به چهل سالۀ انقلاب بدبین شده و در وجود این سرمایه شک می کند، اینجاست که انگلیسی ها هم به مثابۀ موش دزدِ هویت ملّی سر می رسند و کار را تمام می کنند!

در مثالی دیگر اینطور میگویم؛ بارها رهبر فرزانۀ انقلاب اسلامی از مجاهده های مبارزاتیِ پیشا انقلاب و نیز نجابتِ پسا انقلابیِ خانوادۀ کارگری در ایران سخن گفتند، کارگرانی که فقط 4 هزار نفرشان از سوی منافقین در محلّ کسب و کارشان ترور شدند و دهها هزار نفر از آنها نیز در دفاع مقدس به شهادت رسیدند امّا وقتی این روزها می بینند در انبان کارگری شان رخنه ای پدید آمد و بانک رفاه کارگران که در فلسفۀ وجودی اش نوشته شد «این بانک بمنظور سرمایه گذاری و بهره برداری از وجوه بیمۀ کارگران با هدف کمک به تأمین رفاه و نیازمندی های طبقۀ کارگر پدید آمد» و... .

همین کارگر امّا به رای العین در روزهای اخیر دریافته که فاصله حقوق 900 هزار تومانی اش با حقوق 234 میلیونی مدیر عامل اش شکافی 200 درصدی دارد، لذا باید اذعان نمود که بی شک این جنایتِ بروکراتیک راه را بر هر گونه جهاد کبیر خواهد بست و سامعه ها را مستعد فراخوان های تشیع انگلیسی و اسلام کاریکاتوری او خواهد کرد.

پرواضح است که این کار بروکراتها قشر مظلوم و جهادی کارگر را نسبت به آیندۀ کشور مأیوس خواهد کرد؛ چه اینکه فرضاً به بنگاههای کوچک و صنایع متوسط گفته میشود فقدان اعتبارات ناشی از تحریم موجبات رکود در تولید را فراهم کرد امّا چنین نظامی از دریافت ها و پرداخت ها که به مثابۀ موش دزد انبانِ هویت ملّی و سرمایۀ چهل سالۀ انقلاب اسلامی عمل می کند پیامی به این مضمون صادر می کند که تحریم بهانهای بیش نیست و به رغم کوچک شدن سفرۀ کارگران امّا تحریم خود به فربگی بیشتر طبقۀ بوروکرات و حامل اندیشه توسعه گرایی منجر شده است.

در این که سرشت انگلیسی در این سرزمین همواره خبیث به نظر آمد و میآید کمتر میتوان تردید روا کرد امّا باید به این فکر کرد که از چه روی انگلیس تصور کرده که میتواند در مختصات درونی و هویت ملّی ما رخنه کند؟! فراخوان نماید! فتوا دهد و ... اگر انگلیس مکّار است، مکرش امّا زمانی اثر خواهد کرد که ما خود نیز، در انبان ملّی، موشِ دزد داشته باشیم؟!

به راستی آیا خطراتی برای دستآوردهای قریب به چهل سالۀ انقلاب ما پدید آمد؟! آیا دستگاههای مسئول برای رفع رخنه در ساختار ملّت ایران فکر می کنند یا کماکان به دشمنان ایران خوشبین هستند که هر آن مترصد رخنه در سرمایۀ اجتماعی اند، وانگهی برنامۀ عملیاتی دولت برای گذار از بحران مشروعیتِ ناشی از ناکارآمدی های پسابرجامی و بحران های ناشی از شکاف فیش های حقوقی شگفت آور و فاصله در امور رفاهی – مالی مابین مردم و دولت توسعه گرا چیست؟ شکافی که محلّی برای رشد اقسام تبعیض ها، نفاق ها و بی اعتمادی ها نه در نسبت به یک دولت و یک جناح بلکه نسبت به نظام سیاسی اسلام پدید خواهد آورد.

آیا دولت توسعه گرا موفق به عبور از این بحران خواهد شد؟ باید منتظر بود و دید که دولت آیا به مردم بازخواهد گشت یا با شکاف متراکم تر روبرو میشود.

مجتبی زارعی

عضو هیأت علمی اندیشه سیاسی اسلام دانشگاه تربیت مدرس

انتهای پیام/

نوشتن این روزشمار تاریخی را دیروز شروع کردم که در آمریکا روز یادبود بود. این روزشمار تلاشی است از سوی یک افسر سابق توپخانه با پدری که در یک گورستان مخصوص کهنه سربازان دفن شده برای درک اینکه چرا آمریکاییان شجاع را برای مردن به خاورمیانه فرستادند و امروزه همچنان آنها در این منطقه جان خود را از دست می دهند. به امید آنکه سرانجام بتوانیم از تاریخ درس بیاموزیم و پیوسته همان اشتباه های پیشین را تکرار نکنیم.

پرداختن به واقعیت ها مهم است، چرا که تاریخ خاورمیانه تاکنون به شکل شنیعی از سوی احزاب و با مقصر شمردن طرف مقابل، با انکار و ناهمخوانی شناختی موجود در میان سیاستمداران، کارشناسان سیاست خارجی (در اذهان خود) و لاف زن های رسانه ای و اهالی قلم از چپ و راست تحریف شده است؛ کسانی که اکنون ادعا می کنند هیچ ربطی به اشتباه های سیاسی محنت باری که زمانی بر آنها مهر تایید گذاشته اند ندارند.

اما پرسش کلیدی را همچون سراسر تاریخ ، در جایی باید یافت که آموزه تاریخ آغاز می شود.

برای این کار می توانیم تا اسطوره های مذهبی به عقب بازگردیم، به خصوص اسطوره های موسی و ده فرمان و حضرت محمد {ص} و معراج شبانه اش. یا در اشاره ای مرتبط می توانیم تا دو دستگی که در قرن هفتم بین شیعان و سنی ها رخ داد عقب برویم. پرداختن به این واقعیت های تاریخی اهمیت دارد، چرا که سربازان آمریکایی ابلهانه به میانه اسطوره هایی رقیب رانده شده اند، بی آنکه آنکه این رانده شدگان به درون معرکه، ذهنیت های مذهبی را بشناسند و از آنها دوری کنند.

همچنین می توانیم به جنگ جهانی اول و شکست امپراتوری عثمانی بازگردیم؛ زمانی که فرانسه و بریتانیا خاورمیانه را به کشورهایی غیرطبیعی و وابسته به خود تقسیم کردند؛ زمانی که به عرب ها وعده های نادرست خودمختاری داده شد؛ زمانی که زمین شناسان آمریکایی تحت پوشش باستان شناس به جستجوی نفت رفتند؛ و زمانی که ایالات متحده از طریق سرمایه گذاری مشترک نفتی آرامکو به عربستان سعودی پیوست.

یک نقطه آغاز دیگرمی تواند سال 1948 باشد، یعنی زمانی که ایالات متحده تحت هدایت پرزیدنت ترومن از تشکیلات رسمی دولت یهود اسرائیل حمایت کرد و با این کار، روند مخالفت دیرپای بسیاری از یهودیان و غیریهودیان آمریکایی و اروپایی با صهیونیسم را وارونه کرد. می توان بحث های بی پایانی درباره نظرات موافقان و مخالفان اتحاد ما با اسرائیل و همچنین اخلاقی بودن تامین هزینه های اقدامات خشونت بار اسرائیل و به خشونت کشاندن مقاومت فلسطینی ها کرد. اما جای انکار نیست که این اتحاد منجر به این شده که بسیاری از مسلمانان انگشت نشانه را به سمت عمو سام بگیرند.

با این حال یک نقطه آغاز دیگر می تواند کودتای سال 1953 علیه نخست وزیر ایران محمد مصدق باشد که به شکل دمکراتیک انتخاب شده بود؛ کودتایی که با هماهنگی سیا و با همکاری انگلیسی ها صورت گرفت و زمانی جرقه آن زده شد که مصدق خواستار حسابرسی از شرکت نفت ایران و انگلیس شد؛ شرکتی انگلیسی که امروزه با نام بریتیش پترولیوم(بی پی) شناخته می شود. با امتناع انگلیسی ها از انجام حسابرسی، مصدق تهدید کرد که نفت را ملی می کند. شاه ایران که بسیاری از ایرانیان و همچنین اعراب، او را دست نشانده آمریکا می دانستند، مصدق را با شخص دیگری جایگزین کرد.

حتما عملی غیرمیهن پرستانه قلمداد می شود اگراز آمریکاییان هموطنم بپرسم چه احساسی دارند اگر جای این دو عوض می شد و ایرانی ها یکی از رؤسای جمهور آمریکا را برکنار و او را با عامل خودشان جایگزین می کردند. بنابراین چنین سئوالی را مطرح نمی کنم.

همچنین پرسیدن این سئوال عملی غیرمیهن پرستانه به حساب خواهد که اگر ایرانی ها هواپیمای مسافربری ما را سرنگون می کردند چه احساسی به ما دست می داد، همانطور که ما در سال 1988 هواپیمای مسافربری آنها را که از تهران عازم دبی بود بر فراز خلیج فارس ساقط کردیم. باز هم چنین سئوالی را مطرح نمی کنم.

به هر حال بیایید به شاه بازگردیم. در روندی که با پرزیدنت نیکسون آغاز شد و تا پرزیدنت کارتر تداوم یافت، آمریکا تسلیحاتی به ارزش میلیاردها دلار را به شاه فروخت. حتی توافقی برای فروش راکتورهای هسته ای نیز با او منعقد شده بود. این تسلیحات بعدا، زمانی که ما در جنگ صدام حسین علیه ایران در کنار او قرار گرفتیم از سوی ایرانیها به کار گرفته شد.

در یک شام دولتی در تهران در 31 دسامبر 1977، شاه جام خود را به افتخار پرزیدنت کارتر بلند کرد. کارتر در پاسخی صمیمانه به او گفت که ایران «در میان یکی از ناآرام ترین مناطق جهان یک جزیره ثبات است.» او افزود: «اعلاحضرت، این گواهی بر قدردانی از شما و رهبری شما و احترام و تحسین و عشقی است که مردمتان نثار شما می کنند.»

در واقع اکثر ایرانیان از شاه نفرت داشتند. کما اینکه دو سال بعد در 16 ژانویه 1979 شاه غیرمردمی به تبعید گریخت و با انقلاب ایران، کنترل کشور به دست روحانی شیعه آیت الله روح الله خمینی افتاد.

سپس در اکتبر همان سال کارتر به شاه اجازه داد تا برای درمان پزشکی به آمریکا بیاید. دانشجویان ایرانی در واکنشی خشم آلود به سفارت آمریکا در تهران هجوم بردند و پرسنل آن را به گروگان گرفتند. این ماجرای گروگانگیری 444 روز به طول انجامید، از جمله یک تلاش نافرجام از سوی آمریکا برای نجات گروگان ها که به کشته شدن سربازان آمریکایی و در آتش سوختن هلی کوپترهای آمریکایی در خاک ایران انجامید. این ماجرا درست در روزی که کارتر کاخ سفید را ترک کرد پایان یافت.

اما هیچ یک از وقایع بالا نقطه آغاز زمانی نیستند که تاریخچه از دست رفتن جان آمریکاییان در خاورمیانه آغاز می شود. این نقطه را باید تابستان سال 1979 و گزارشی دانست که یکی از مقامات دون رتبه وزارت دفاع به اسم پل ولفوویتز نوشت. وی در «مطالعه احتمال محدود» خود، وضعیت سیاسی، ژئوپلتیک، فرقه ای، نژادی و نظامی خاورمیانه را مورد ارزیابی قرار داد و توصیه می کرد که آمریکا دخالت فعالاته تری در این منطقه داشته باشد، از جمله مداخله نظامی احتمالی برای پیشیگری از نفوذ اتحاد جماهیر شوروی، حفاظت از دسترسی ما به نفت و مقابله با جاه طلبی های عراق تحت حکومت صدام حسین دیکتاتور این کشور. ولفوویتز بعدا یکی از معاونان وزیر دفاع دونالد رامسفلد در دوران ریاست جمهوری جرج دبیلو بوش شد.

توجه داشته باشید که گزارش ولفوویتز مدت ها قبل از 11 سپتامبر و مدت ها پیش از سرنگونی صدام حسین در جنگ دوم خلیج فارس و متهم کردن او به داشتن تسلیحات کشتار جمعی نوشته شده بود.

تا زمان گزارش ولفوویتز ایالات متحده نقشی نسبتا منفعل و غیرمستقیم در خاورمیانه داشت که آن را به نیرویی ثانویه در دیگر مسائل ژئوپلتیک تبدیل می کرد که از نیروهای نیابتی و اطلاعاتی برای حفاظت از منافع خود در این منطقه استفاده می کرد. البته کشورهایی که هدف اقدامات آمریکا قرار می گرفتند این موضوع را مداخله ای سطح پایین در امور خود نمی دیدند. این کار آنها را عصبانی می کرد، درست همانطور که اگر جای آنها برعکس می شد، آمریکا از این کار عصبانی می شد

با انتشار گزارش ولفوویتز تفکر راهبردی و تاکتیکی کم کم شروع به تغییر کرد. اندک اندک طرح هایی برای اقدام نظامی و جایگزین شدن آنها با رویکردهای ملایم تر به کار گرفته شدند. طرح هایی که به تدریج به اقدامات نظامی منتج شدند، از جنگ تمام عیار گرفته تا بمباران از هوا و جنگ های پهبادی، در مکان هایی چون لبنان، افغانستان، عراق، کویت، لیبی، سوریه، یمن، پاکستان، سومالی با اقدامات جانبی در خارج از خاورمیانه در بوسنی و کوزوو.

دخالت آمریکا در افغانستان عبرت آموز است.

منافع ما در این کشور بخت برگشته با حمله سال 1979 شوروی به افغانستان شروع شد؛ حمله ای که عامل آن نگرانی شوروی از این مسئله بود که بی ثباتی این کشور بر شوروی که هم مرز آن بود اثربگذارد.

آمریکا گرفتار در تب و تاب زمان جنگ سرد به اشتباه فکر کرد که این حمله می تواند پیش درآمد پیشروی شوروی از طریق ایران برای تصرف میادین نفتی در خلیج فارس باشد. مطبوعات محافظه کار و لیبرال هر دو به این تصور دامن زدند و پرزیدنت کارتر را به ضعف و ناتوانی متهم کردند. این نسخه ای از تئوری دومینو بود که به جنگ ویتنام منجر شده بود و به شدت توانایی های نظامی و اقتصادی شوروی در آن دست بالا ارزیابی شده بود؛ اسطوره ای که امروزه نیز با این نگرانی های مضحک که روسیه از قفقاز شمالی به عنوان سکوی پرشی برای فتح اروپا استفاده خواهد کرد، هنوز تداوم دارد.

مخالفت شدید نسبت به حمله به افغانستان، کارتر را به صدور دکترین کارتر سوق داد که در اصل خاورمیانه را به یک منطقه تحت الحمایه ایالات متحده تبدیل می کرد. توافقات با متحدان در این منطقه برای ایجاد پایگاه های نظامی آمریکایی در خلیج فارس آغاز شد و فروش تسلیحات و کمک های خارجی افزایش یافت.

دیدگاه های مخالف نادیده گرفته شدند، از جمله دیدگاه هرمان ایلتز سفیر پیشین آمریکا در مصر و عربستان سعودی و از مذاکره کنندگانی که در واسطه گری صلح مصر و اسرائیل کمک کرد. او هشدار داد که اقدام نظامی آمریکا در خلیج فارس و هر جای دیگر در چهارچوب سیاست های آشکار «امپریالیستی» قلمداد می شود و احساسات آمریکا ستیزانه را تغذیه می کند.

به هر روی شوروی ها به جای درنوردیدن ایران به سمت میادین نفتی خلیج فارس، در سرزمین بوته های خشخاش، بزها و نفرت های قبیله ای به گل نشستند، درست همانطور که قرار بود بعدها بر سرما بیاید و همچنان تا امروز در آنجا در گل بمانیم. هزینه های جنگ شوروی در افغانستان یکی از عوامل پروستریکا و فروپاشی نهایی اتحاد جماهیر شوروی بود؛ رویدادهایی که احتمالا خود به خود و بدون اقدامات ریگان برای ورشکسته کردن شوروی از طریق یک مسابقه تسلیحاتی و جنگ های نیابتی رخ می داد.

سخن از ریگان شد، تصویر معروفی از او وجود دارد که در سال 1983 در کاخ سفید با جهادی های افغان با آن ریش ها و عبا و دستارهای سنتی شان ملاقات کرده بود. در آن زمان آمریکا در حال مسلح کردن دشمنان آینده خود در افغانستان بود که هزینه ای بالغ بر 4 میلیارد دلار برای آمریکا در پی داشت. مجریان برنامه های گفتگوهای خبری رادیویی محافظه کار اگر چنین دیداری بین پرزیدنت اوباما و جهادی ها برگزار می شد، حتما حسابی به خشم می آمدند، ولی آنها با خیال راحت این عکس ریگان را فراموش کرده اند.

همچنین فراموش شده است که دولت ریگان از مجاهدین تحت عنوان «وحشی های شرافتمند» یاد می کرد که برای یک تصور انتزاعی از آزادی می جنگیدند. به عنوان راهی برای نشان دادن حمایت آمریکا از «رزمندگان آزادی» که از «اصول استقلال و آزادی که ارکان امنیت و ثبات جهانی را شکل می دهند دفاع می کردند»، از جمله «حق آزادی مذاهب آنچنان که وجدان حکم می کند»، روز افغانستان به تقویم رسمی دولتی اضافه شد. ریگان حتی یکی از پرواز های شاتل فضایی کلمبیا را به نام افغان هایی نامگذاری کرد که «عالی ترین آرزوهای انسانی برای آزادی را با مقاومت در برابر اشغال شوروی از خود نشان داده بودند.»

بعد از رانده شدن شوروی ها از افغانستان، آمریکایی ها از چپ و راست چیزی را جشن گرفتند که ظاهرا از سوی آمریکا برای سرعت بخشیدن به خروج شوروی ها انجام شده بود. حتی هالیوود با فیلم «جنگ چارلی ویلسون» سهم خود را ادا کرد. اما همانطور که اندرو جی.باکه ویچ در «جنگ آمریکا برای خاورمیانه» می نویسد، «موجی بی امان از بیماری پیروزی، موجب شده بود که آنها (سیاست سازان آمریکایی) احمق شوند.»

افغانستان اولین یا آخرین باری نبود که آمریکا تروریست ها، خودکامگان یا دشمنان آتی اش را مسلح می کرد. یک مورد دیگر تسلیح صدام حسین در جنگ طولانی اش با ایران از سال 1980 تا 1988 بود.

یک مورد دیگر مسلح کردن عربستان سعودی و گسترش دادن حضور نظامی آمریکا در این کشور بود. به ویژه پس از حمله صدام به کویت در سال 1990 و واکنش پرزیدنت جرج هربرت واکر بوش به این حمله با جنگ خلیج فارس اول. یک استثنا در این میان یک عربستانی ثروتمند بود که با حضور آمریکا در کشورش و مداخله آمریکا در چیزی که او آن را مسئله ای بین اعراب می دید مخالف بود. اسم او اسامه بن لادن بود.

در آن زمان این مسئله برای آمریکا اهمیتی نداشت - و اکنون هم به نظر نمی رسد که اهمیتی داشته باشد - که عربستان سعودی یک صادر کننده بزرگ تروریسم و خانه یک فرقه رادیکال اسلام به نام وهابیت یا سلفی گری بود. بعدها البته 15 نفر از 19 تروریستی که در حملات 11 سپتامبر دست داشتند عربستانی از کار درآمدند. با این حال این صدام حسین و عراق بودند که به پشتیبانی از القاعده متهم شدند.

قابل ذکر آنکه زمانی که ارتش عراق در جنگ خلیج فارس اول شکست خورد، بوش پدر برای اشغال عراق و برکنار کردن صدام وارد عمل نشد. بوش که زمانی رئیس سیا بود، بی شک درک می کرد که انجام این کار توازن قوا بین سنی ها با ایران شیعه را برهم می زند. ولی پسرش جرج واکر بوش که به روشنی پیدا بود به هیچ وجه چنین وسواس خاطرهایی را ندارد، در سال 2003 جنگ خلیج فارس دوم را به راه انداخت که نه تنها به اشغال عراق بلکه به برهم خوردن توازن قوا بین سنی ها و ایران شیعه انجامید و همچنین خلاءقدرتی را موجب شد که از دل آن داعش در عراق و سوریه ریشه دواند.

اکثر رسانه های آمریکا نیز چنین وسواس خاطرهایی را نسبت به جنگ خلیج فارس دوم نداشتند. مکس بوت از سردبیران پیشین وال استریت جورنال یکی از این افراد بود. او در ویکلی استاندارد نوشت که مورخان حمله به عراق را به عنوان «لحظه ای خواهند دید که در آن آنتی بیوتیکی قدرتمند به نام دمکراسی در محیط بیمار خاورمیانه تزریق شده و اندک اندک شروع به تغییر دادن این منطقه و تبدیل کردن آن به مکانی بهتر کرده است.»

بیایید باز هم به پرزیدنت ریگان و به خصوص دست اندازی او به لبنان در سال 1982 بازگردیم، تاخت و تازی که به دنبال تجویز ولفوویتز برای بسط دادن قدرت آمریکا انجام شد.

در ابتدا استقرار تفنگداران نیروی دریایی در میانه جنگ داخلی لبنان به نظر یک موفقیت می رسید. ریگان و رسانه ها این موضوع را جشن گرفتند، درست همانطور که جرج دبلیو بوش و رسانه ها بعدا پیروزی آمریکا در جنگ دوم خلیج فارس را جشن گرفتند، تا زمانی که بازخوردهای ناشی از این پیروزی، به این جشن گرفتن ها پایان داد.

مداخله در لبنان دو بازخورد را در پی داشت. اول دست روی دست گذاشتن اسرائیل در موضوع قتل عام فلسطینی ها در یک اردوگاه آوارگان به دست فالانژهای مسیحی. این قتل عام به تشکیل حزب الله و محکومیت خشمگینانه اسرائیل از سوی ریگان منجر شد. واکنشی که سرسنگینی بعدهای پرزیدنت اوباما با نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل در مقایسه با آن، چون یک بازی دوستانه کودکانه به نظر می آمد.

دومین بازخورد بمبگذاری تروریستی ساختمان تفنگداران نیروی دریایی در بیروت بود که به کشته شدن 241 نفر از آنها انجامید. ریگان بعد از این بمبگذاری برای حفظ اعتبار خود نیروهای آمریکایی را از لبنان خارج کرد. ولی او از سوی مطبوعات محافظه کار به خاطر انجام این کار به سختی ملامت نشد، برخلاف خشمی که اگر پرزیدنت اوباما چنین راهی را در پیش می گرفت نثارش می کردند.

سپس به نفرت ریگان از دیکتاتور نیمه دیوانه لیبی معمر قذافی می رسیم. ریگان فکر می کرد که کشتن رهبر لیبی حمایت مالی و صدور تروریسم از سوی این کشور را متوقف خواهد کرد و امکان شکوفایی دمکراسی را در این کشور فراهم خواهد آورد. ریگان در کشتن قذافی موفق نشد، ولی اگر هم موفق می شد، بی شک پیامد آن با زمانی که اوباما بعدها تشویق شد به کمک شورشیان لیبی در قالب بخشی از به اصطلاح بهار عربی بیاید، تفاوت چندانی پیدا نمی کرد.

قذافی در سال 2011 به دست شورشیان اسیر و کشته شد، بعد از آنکه کاروانی که او در آن قرار داشت از سوی یک جت جنگنده فرانسوی که در قالب اقدام نظامی ناتو در این کشور و تحت رهبری آمریکا عمل می کرد مورد شلیک موشک قرار گرفت. لیبی خیلی زود در هرج و مرج و آشوب و جنگ داخلی فرو رفت. کسانی که اوباما را تشویق به اقدام نظامی در لیبی کرده بودند، به سرعت همدستی خود را از یاد بردند و اوباما را سرزنش کردند که برای جلوگیری از خونریزی های متعاقب ساقط شدن قذافی کارهای لازم را انجام نداده است. یک بار دیگر باور بر این بود که برکنار کردن یک مرد قدرتمند، به شکلی معجزه وار امکان شکوفایی آزادی به سبک غربی را در سرزمین های مسلمانان فراهم خواهد آورد.

کوتاه سخن آنکه از زمانی که ولفوویتز گزارش خود را در سال 1979 نوشت تا زمان حال، کارزارها و عملیات های نظامی زیر صورت گرفته است:

عراق: توفان صحرا، دیدبان جنوبی، توفان صحرا، دیدبان شمالی، روباه صحرا، آزادی عراق، سپیده دم تازه، عزم جزم

ایران: پنجه عقاب

افغانستان: تندباد، دسترسی نامحدود، آزادی پایدار، پاسدار آزادی

پاکستان: نیزه نپتون

خلیج فارس: ارنست ویل، تیرانداز چابک، آخوندک اذان گو

سوریه: عزم جزم

عربستان سعودی: سپر صحرا، کانون صحرا

یمن: واکنش مصمم

سومالی: اعاده امید، افعی گوتیک

بوسنی: منع پرواز، تلاش مشترک

کوزوو: نیروی متحد، نگهبان مشترک

لبنان: نیروی چند ملیتی

لیبی: ال دورادو کانیون، سپیده دم اودیسه

مصر: ستاره درخشان

سودان: دسترسی نامحدود (منبع: جنگ آمریکا برای خاورمیانه بزرگ تر)

این کارزارها و عملیات ها به قیمت جان 7421 آمریکایی، مجروح شدن 52 هزار و 278 آمریکایی، تریلیون ها دلار هزینه، انباشته شدن بیمارستان های نظامی از کهنه سربازان گرفتار جراحت های جسمانی و روانی تمام شد. با وجود چند استثنای انگشت شمار در خاورمیانه، تروریسم کماکان در حال رشد است و دمکراسی و ارزش های لیبرال خیر. شاید زمان آن است که فرض ها و گزاره های خود را در ارتباط با به کار گیری نیروی نظامی مورد سئوال قرار دهیم.

منبع: http://www.informationclearinghouse.info/article44816.htm

نوشته: کریگ کانتونی[1]

ترجمه: محمود سبزواری

[1] . Craig J. Cantoni افسر نظامی سابق که پدرش در یک گورستان نظامی در خاک خفته است.

انتهای متن/

• پنج شنبه، 28 خردادماه 94 (مصادق با سیم شعبان) بود که یکی از دوستان از دفتر نهاد نمایندگی آقا در دانشگاه ها با من تماس گرفت. داشتم از گرمسار بر می گشتم. گفت تصمیم گرفته شده که در دیدار امسال رمضانی اساتید با حضرت آقا بنده هم صحبت کنم.
• به ذوق دیدار آقا و البته صحبت کردن در محضر آقا به شدت خوشحال شدم. البته امیدی همراه با خوف بود، چون سال قبلش هم زمزمه ای بود که حقیر صحبت کنم، اما نشد؛
• سوم رمضان بود که جلسه هماهنگی اولیه در دفتر نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه ها برای آشنایی اساتید با هم و هم اندیشی برگزار شد و من هم دعوت شدم. خب خوفم کمی برطرف و امیدم برای توفیق درک محضر آقا بیشتر شد. در اون جلسه فکر کردم که چه بحث هایی بشه در محضر آقا بهتره. خدمت اساتیدی که حاضر بودن عرض کردم می خوام در مورد ظرفیت های بالای اقتصاد ایران صحبت کنم و اینکه تحریم ها نمی تونه اقتصاد ما رو فلج کنه. اساتید هر دو بحث رو پسندیدن و تشویق کردن، به خصوص آقای دکتر نایبی (استاد دانشگاه شریف) که خودشون هم سخنران بودن و البته فعال اقتصادی و کارآفرین هم هستن و ده ها نفر مهندس رو مشغول به کار کردن گفتن مساله عدم تاثیر زیاد تحریم ها رو حتما تاکید کنم؛
• در حین تنظیم عرائضم خدمت آقا، دائم فکرم مشغول موضوعی بود: "وسوسه بوسیدن دست آقا!"
• بیشتر از اینکه چی می خوام دقیقا بگم، فکرم درگیر این بود که چطوری می تونم فرصت بوسیدن دست آقا رو پیدا کنم؟! چون عرف اساتید اینه که از سکویی که آقا می شینن بالا نمیرن!
• فکر می کردم شاید محافظا هم اجازه ندن اصلا ... به هر حال فکرم خیلی مشغول بود ...
• روز دیدار فرا رسید- 13 تیرماه مصادف با 17 رمضان ...
• از دفتر نهاد نمایندگی آقا در دانشگاه ها به اتفاق حجت الاسلام محمدیان (نماینده آقا در دانشگاه ها) و سایر اساتید و مسئولان دفتر حرکت کردیم به سمت بیت (ساعت تقریبا 17)؛
• یه نسخه از کتاب اقتصاد مقاومتی که تالیف کرده بودم رو برای تقدیم به آقا آورده بودم با خودم. فکر کرده بودم شاید بهترین راه برای اینکه دستم برسه به دست آقا همین باشه.
• اما در گیت اول کتاب رو ازم گرفتن و گفتن نمیشه ببری داخل.
• به گیت دوم که رسیدم سید بزرگواری رو دیدم از مسئولین بیت که آشنا بود. ازشون خواهش برای دریافت کتاب. ایشون دستور دادن. با بی سیم به گیت اول ابلاغ کردن و رفتم گرفتم کتاب رو. اما در گیت دوم مجددا کتاب رو ازم گرفتن و گفتن اگه هماهنگ شد خودشون میارن.
• داخل حسینه که شدیم، به همون سید بزرگوار دوباره گفتم قضیه کتاب رو. همین که دید کمی نگرانم گفت: می خوای کتاب رو به آقا تقدیم کنی؟ منم خندیدم و گفتم بله. گفت نگران نباش ... اما نگران بودم ... اگه کتاب نمی رسید به دستم ممکن بود فرصت بوسیدن دست آقا رو به کل از دست بدم ...
• نشستیم تا آقا ساعت 18:35 تشریف آوردند و شعار حضار ...
• قرار بود 7 نفر صحبت کنن و سه نفر هم ذخیره بودن که اگه فرصت شد صحبت کنن. طبق ترتیب من نفر هفتم بودم (یعنی نفر آخر). قبل من 6 نفر صحبت کردند با موضوعات تحقیقات صنعتی، تحریف حضرت امام (ره)، کاربردهای صنعت هسته ای، روابط بین الملل در قرآن، نقش فرهنگ در علوم انسانی، آموزش علوم پزشکی و طرح تحول در سلامت ...
• صحبت های 6 نفر استاد بزرگوار قبل از من همگی بیشتر از 7 دقیقه مقرر طول کشید (بعضی ها حتی تا 13 دقیقه صحبت کرد و آقا هم با توجه کامل و متانت گوش می دادن و نکاتی رو یادداشت می کردن). من نگران بودم کمی که نوبت به من نرسه ...
• اما نفر آخر نوبت من شد ...
• قبل اینکه برم پشت تریبون برای صحبت دو تا اتفاق خوب افتاد: اول اینکه اون سید بزرگواری که گفته بودم قبلا، از دور کتاب رو بهم نشون دادن، به معنی اینکه گرفتن و می تونم تقدیم آقا کنم ... خیلی خوشحال شدم ... اتفاق دوم این بود که یکی از مسئولین دفتر آقا که صف اول نشسته بودن، بهم اشاره کردن (با دو تا انگشت سبابه و کناریش) که از پله های سکویی که آقا نشسته بودن بالا برم ... بازم خوشحال تر شدم ... در تمام طول مدت فکر و ذکرم همون بوسیدن دست آقا بود ... نه حتی صحبت کردن در محضر ایشون ...
• رفتم پشت تریبون. به جهت اینکه دیگران بیشتر صحبت کرده بودن از من خواستن که بیشتر از 5 دقیقه صحبت نکنم ... همون اول صحبتم عرض کردم: آقا جان بحث به اقتصاد که می رسه فرصت تموم میشه ..."
• به سرعت شروع کردم به گفتن صحبت ها (متنی که نوشته بودم- پیوست زیر- و چند بار مطالعه کردن بودم که بتونم بدون اینکه رو خوانی بکنم یه سخنرانی خوب ازش ارائه کنم) ...
• حدود 6 دقیقه صحبت کردم ...
• همه متن رو نتونستم کامل بگم، اما 90 درصدش رو گفتم ....
• آخرش همون پشت تریبون از آقا اجازه خواستم که برای تقدیم متن کامل و کتاب خدمتشون برم ... آقا با کمال خوشرویی اجازه دادن ...
• رفتم بالا. آقا دستشون رو دراز کردن برای گرفتن، اما من کتاب و یادداشت ها رو گذاشتم روی میز و دست آقا رو گرفتم و بوسیدم. ایشون لبخندی زندند و من اومدم پایین ...
• لحظه گرفتن و بوسیدن دست آقا یکی از بهترین لحاظ زندگی م بود ...
• بعد آقا صحبت کردند ... کمی کمتر از بیست دقیقه.
• اذان شد و آقا اومدن در محل محراب قرار گرفتن. من هم رفتم که به صف های اول برسم. جلوتر از صف چهارم نشد ...
• آقا بین دو نماز نافله خواندند و مکتبر اذان گفت و آقا اقامه ...
• بعد از نماز از مسیر پشتی اومدیم سر سفره ...
• آقا سر ردیف دوم نشستن روی صندلی پشت میز
• من هم سر ردیف اول بودم و با زاویه 45 نشستم که پشتم به آقا نباشه
• آقا با همه اطرافیان (سه ردیف که نزدیک تر بودند) احوال پرسی کردند
• آقای وزیر بهداشت حال آقا را پرسیدند که ایشان فرمودند بهتر هستند الحمدلله
• سر شام آقا از آقای ستاری (معاون علمی رییس جمهور) سوال کردند که: "شنیده ام می خواهند شرکت های دانش بنیان را از شما بگیرند و بدهند به آقای فرهادی (وزیر علوم)؟!" آقای فرهادی تایید نکردند و گفتن ما اصلا توان اداره اش را نداریم. آقا به آقای ستاری تاکید کردند: "اگر قرار شد این کار را بکنند شما موافقت نکنید!"
• همین طور سر شما آقا بین غذا با افراد صحبت می کردند و از احوالشون و احوال این و آن جویا می شدند.
• شام را سریع خوردم و چند درجه بیشتر به سمت آقا چرخیدم.
• آقا روشون رو سمت من کردن و به حالت اینکه سوال داشته باشن کمی خم شدن. من هم یه خیز برداشتم و نیم متر جلوتر رفتم دقیقا مقابل ایشون.
• آقا گفتن: "این رتبه سوم در اقتصاد جهان چه جوری میشه؟! البته از بخش کشاورزی بگذریم، اما اینکه در صنعت و معدن و ... گفتید چه جوری میشه!"
• عرض کردم: آقاجان ما اگه تولید ناخالص مون (الان) به 7500 میلیارد دلار (PPP) برسه می شیم سومین قدرت اقتصادی جهان بعد از آمریکا و چین. در سال 2014 به 1330 میلیارد دلار رسیده ایم.
• فرمودن: خوب این در چه افق زمانی می شه؟
• عرض کردم: بین 10 تا 25 سال شدنیه، بسته به همت خودمون.
• فرمودن: برای اینکه به اون سطح برسیم چی کم داریم؟
• عرض کردم: یکی جمعیت و یکی فرهنگ مناسب.
• فرمودن: خوب جمعیت که کار یک شب نیست!
• عرض کردم: بله، به خاطر همین می گیم بلند مدت.
• فرمودن: برای این اتفاق احتیاج به چه چیزهایی داریم؟ علی القاعده زیرساخت هایی لازمه. محاسبه کردید؟
• عرض کردم: به طور کلی عملیاتی بودن این موضوع را مطالعه و تحلیل کردیم. به دنبال محاسبات دقیق تر هستیم برای نیازمندی ها. اما به طور کلی شدنیه.
• فرمودن: اینها را محاسبه کنید، وگرنه در حد روی کاغذ باقی می مونه!
• عرض کردم: آقاجان مساله دوم فرهنگ اقتصادیه.
• به حالت اینکه بخوان ادامه اش را بشنون به من خیره شدن!
• عرض کردم: مهم ترین چیزی که ما کم داریم، یه فرهنگ اقتصادی مناسبه، فرهنگی که تقویت کننده و به نفع تولید باشه.
• با حرکت سر تایید کردن.
• عرض کردم: ما با فرهنگ اقتصادی اسلامی می تونیم به پیشرفت های شگفت انگیزی برسیم.
• مثال زدم از صدر اسلام که پیامبر اعظم (صل الله علیه و آله و سلم) با تحول فرهنگی که ایجاد کردن در مدینه النبی، رشد های اقتصادی شگفت انگیزی ایجاد کردند که گاهی تا چند صد در صد هم برآورد شده.
• آقا با تعجب پرسیدند: واقعا کسی حساب کرده؟!
• عرض کردم: بله. آقای دکتر سیدکاظم صدر- استاد بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی ره- در کتابشون با عنوان نظام اقتصادی صدر اسلام براساس اماراتی به این اعداد رسیدن.
• ادامه دادم: عده ای می گن چون اقتصاد اون زمان مدینه النبی کوچیک بوده، امکان نرخ رشدهای بالا داشته؛ اما تحولی که پیامبر (صل الله علیه و آله و سلم) ایجاد کردن بسیار موثر بوده.
• ایشون باز هم به نشانه تمایل به شنیدن خیره شدند ...
• ادامه دادم: پیامبر (صل الله علیه و آله و سلم) اقتصاد ربوی مدینه رو تبدیل کردن به یک اقتصاد تولیدی. از طرف دیگر فرهنگ اقتصادی مردم متحول شد، به نحوی که تولید و کار اقتصادی رو عبادت می دونستن و همین بسیار اثرگذار بود در شکوفایی اقتصاد مدینه،
• آقا با قاطعیت (هم با کلام و هم با حرکات سر) تایید کردن و فرمودن:"بله، اینجوری میشه"،
• احساس کردم حالا دیگه پذیرفتن که امکان اقتصاد دوم یا سوم جهان شدن وجود داره.
• (فرصت نشد که بگم: اهمیت حضرت رسول به علم و فنآوری هم باعث شد بازدهی اقتصادی مدینه النبی رشد فزاینده ای داشته باشه).
• در ادامه عرض کردم: آقاجان، صداوسیما رو یک توصیه ای بفرمایید (برای توضیح و تبیین و ترویج اقتصاد مقاومتی)،
• فرمودن: شما بگید؛
• عرض کردم: ما گفته ایم، اما گفتن ما اثر نداره،
• فرمودن: نه، شما بگید. اثر داره. من هم می گم.
• بعد که خطاب ایشان نسبت به من تموم شد، سی سانتی متر عقب نشینی کردم به نشانه اینکه عرضی ندارم تا مزاحم ایشون نباشم.
• دقایقی بعد که افطاری صرف شده بود (و عده زیادی دور تا دور بالاسر آقا ایستاده بودن) آقا بلند شدن و با صلوات حاضرین حرکت کردن به سمت خارج حسینه.
• در لحظه آخر خدمت ایشان عرض کردم: آقاجان برای ما دعا کنید؛
• به آرامی فرمودن: خدا به شما توفیق بدهد!
• و تمام ...

پیوست: متن سخنرانی دکتر حجت الله عبدالملکی در محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی (17 رمضان المبارک- مصادف با 13 تیرماه 1394)

قال الله العظیم: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم

وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُری آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ (اعراف/96)

سلام عرض می کنم خدمت حضرتعالی و همه اساتید بزرگوار؛ امیدوارم طاعات همه مورد قبول خداوند متعال قرار گرفته باشه.

آقا جان با علم نسبی به سه حوزه اقتصاد متعارف، اقتصاد ایران و معارف اقتصاد اسلامی و علم اجمالی به دو حوزه علوم سیاسی و حقوق بین الملل، دو مطلب را در باب اقتصاد مقاومتی عرض می کنم:

مطلب اول) در خصوص ظرفیت های اقتصاد ایران است. حضرتعالی زمانی فرمودید: "روزی که ملت ایران به قله برسد دشمنیها به پایان خواهد رسید". ما عرض می کنیم که امکان رسیدن به قله- در بخش اقتصاد- برای ملت ما وجود دارد:

- با یک بهره برداری مناسب از منابع موجود کشاورزی، در میان مدت می توانیم به دوازدهمین قدرت اقتصادی جهان تبدیل شویم؛
- همگام با این اقدام اگر از ظرفیت های نخبگان در اقتصاد دانش بنیان بهره برداری کنیم و همچنین نفت و گاز را محور توسعه صنعتی کشور قرار دهیم (به جای خام فروشی) در بلندمدت می توانیم به سومین قدرت اقتصادی جهان تبدیل شویم؛
- و اگر همگام با این موارد، از ظرفیت های بخش تجارت، ترانزیت، خدمات مالی، دریا و معادن استفاده کنیم و جمعیت ما هم به 150 میلیون نفر برسد، می توانیم به قدرت اقتصادی اول جهان تبدیل شویم و این در افق تمدنی قابل حصول است؛

و همه این ظرفیت ها به جهت منت عظیمی است که خداوند بر سر ملت ما گذاشته و به تحقیق ما مخاطب و مصداق آیه 34 سوره مبارکه ابراهیم (علیه السلام) هستیم:

وَآتَاکُم مِّن کُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا

و اتفاقا آنچه باعث خصومت های دشمنان با ما شده نیز همین است: دشمن دریافته است که با روند رو به رشد ایران اسلامی، ترکیب "رشد شتابنده ما در عرصه علم و فنآوری" با "شکوفایی و پیشرفت اقتصادی" و همراهی این دو با "فرهنگ متعالی اسلامی" منجر به تحقق تمدنی نوین خواهد شد که نتیجه آن اضمحلال تمدن اقتصادی غرب و پایان سلطه آنها بر ملت های جهان خواهد بود.

مطلب دوم) در خصوص تحریم های غرب است. دشمن برای مقابله با جریان شکل گیری تمدن نوین اسلامی وارد جنگ اقتصادی با ما شد (مساله دشمن با ما موضوع هسته ای نیست، بلکه اسلام انقلابی تمدن ساز است).

دشمن در جریان جنگ اقتصادی به دنبال این بود که اقتصاد کشور را فلج کند و به اذعان خودش شدیدترین تحریم های ممکن را اعمال کرد؛ اما آقاجان قدرت فلج کنندگی تحریم های غرب بر روی اقتصاد ایران هرگز پشتوانه علمی و نظری نداشته است! چه در نظریه اقتصاد متعارف و چه در نظریه اقتصاد اسلامی.

در زمان وضع این تحریم ها حتی بسیاری از اقتصاددانان غربی کارآیی اقتصادی این تحریم را قبول نداشتند. به عنوان مثال آقای پروفسور استنلی فیشر (که یکی از اقتصاددانان برتر غرب است و هرکس در ایران به قدر لیسانس اقتصاد تحصیل کرده باشد ایشان را می شناسد) در سال 2012 (یعنی در اوج تحریم ها) مصاحبه کرد و گفت: "تحریم ها برای اقتصاد ایران مشکل جدی ایجاد نمی کند، زیرا ایرانی ها راه حل را پیدا خواهند کرد و غرب تنها می تواند منتظر اثرات سیاسی تحریم ها باشد". شبیه چنین اظهارنظرهایی در غرب کم نبود. اتفاقا حدود 4 سال پس از جنگ اقتصادی، غربی ها وقتی اثرات تحریم ها را می خواهند تحلیل کنند، به تبعات سیاسی آن اشاره می کنند (مثل بازگشت ایران پشت میز مذاکره و ...).

از نظر تحلیل گران غربی، تحریم ها به لحاظ اقتصادی از سه کانال می توانست بر اقتصاد ایران اثر بگذارد:

الف. از طریق منع فنآوری،

ب. از طریق قفل کردن تجارت خارجی،

ج. از طریق تسلب بودجه دولت،

در عمل مورد اول و دوم حاصل نشد.:

- در سال های تحریم ما بیشترین سطح رشد فنآوری را تجربه کردیم (به خصوص در صنایع حساس مانند صنعت نفت و صنایع نظامی)؛
- همچنین مجموع صادرات و واردات ما در سالهای تحریم کاهش نیافت، بلکه حتی صادرات غیر نفتی افزایش یافت (میانگین مجموع صادرات و واردات ما در سال های 90 تا 93 حدود 100 میلیارد دلار با کمتر از ده درصد نوسان بوده، در حالیکه این رقم در سالهای 89 به قبل به کمتر از 80 میلیارد دلار می رسید)؛
- تنها اتفاق نامطلوب- از نظر غربی ها- کاهش فروش نفت بود که از نظر ما در داخل امری مثبت تلقی می شود. در واقع این تحریم ها یک فرصت تاریخی برای ما به وجود آورد برای قطع وابستگی بودجه دولت به نفت خام و در همین راستا ما اصرار داریم تا پایان برنامه ششم فروش نفت خام به صفر برسد (بدون اینکه تولید نفت خام کمتر بشه).

با این حساب همزمانی مشکلات اقتصادی ما در این سال ها با مساله تحریم ها دلیل بر اثرگذاری اقتصادی تحریم ها نیست، بلکه اثرات روانی تحریم ها از یک سو و ناکارآمدی اقتصاد داخلی (در دو بعد ساختارها و فرهنگ اقتصادی) مهم ترین علل مشکلات اقتصادی ما (نظیر تورم و بیکاری و ...) بوده اند.

دانستن اینکه اثرات روانی و سیاسی تحریم ها بسیار بیشتر از اثرات اقتصادی آنها بوده ، از این جهت حائز اهمیت است که: کنترل این اثرات سیاسی و روانی در اختیار خود ماست و به مدیریت داخلی بر می گردد. همچنین مدیریت اقتصاد داخلی.

و اگر در سال های اخیر درگیر مشکلات اقتصادی بوده ایم، نه به جهت ضعف اقتصادی ما یا قدرت اقتصادی تحریم ها، بلکه به علت مسائل داخلی بوده است:

- (((در مورد تورم تنها ده درصدش مربوط به تحریم ها و افزایش نرخ ارز بوده،
- مساله بیکاری و کاهش تولید، خیلی کم تحت تاثیر تحریم ها بوده،)))

و ما نگرانیم که خدایی ناکرده مصداق جزء اخیر آیه 34 سوره مبارکه حضرت ابراهیم علیه السلام باشیم:

... إِنَّ الإِنسَانَ لَظَلُومٌ کَفَّارٌ (34)

آقاجان در پایان می خواستم اگه اجازه بفرمایید دو تا درخواست عرض کنم، البته حضرتعالی هر دو اینها را رو در جلسه کارگزارن که چند روز پیش خدمت شما بودند مورد تاکید قرار دادید:

اول) اینکه تاکید مجدد بفرمایید، در تحقق واقعی اقتصاد مقاومتی توجه به عنصر فرهنگی بسیار اهمیت دارد. هم اکنون در برنامه های دستگاه های اجرایی کمتر به این مساله توجه می شود. در واقع بسیاری از دستگاه های دولتی و غیر دولتی برنامه های اقتصاد مقاومتی را با پیش فرض فرهنگ اقتصادی مادی و غیرالهی تنظیم می کنند، در حالیکه یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی فرهنگ اقتصادی اسلامی است که یکی از مولفه های اساسی آن جهاد اقتصادی است. برخی مسئولین محترم اصولا فرهنگ اقتصادی اسلامی را قابل برنامه ریزی و پیگیری نمی دانند و همین باعث بروز یک شکاف جدی در تحقق اقتصاد مقاومتی شده است.

درخواست دوم) اینکه بسیاری از مردم ما از جزییات و کم و کیف اقتصاد مقاومتی (ظرفیت های ما، علت دشمنی ها و اثرات تحریم ها و نقش هریک از اقشار) آگاه نیستند. بنده این رو در بیش از یکصد جلسه ای که با اقشار مختلف در شهرهای مختلف داشتم لمس کردم. در واقع در راستای اقتصاد مقاومتی اقدامات آموزشی و ترویجی لازم هنوز صورت نگرفته است. در این زمینه درخواست داشتم مجددا تاکید بفرمایید که دستگاه های اطلاع رسانی و فرهنگی و رسانه ای نقش آفرینی جدی تری داشته باشند.

البته هر دو این موارد رو حضرتعالی بارها فرموده بودید و در دیدار کارگزاران هم تاکید فرمودید.

آقاجان من نمی دونم چه سریه، در سال های اخیر در موارد متعدد وقتی چیزی از ذهن و قلب ما می گذشت و برامون دغدغه می شد، چیزی نمی گذشت که از لسان حضرتعالی صادر می شد، مثل مساله جمعیت، مثل مساله الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، مثل مساله جنگ تمدنی دشمن با ما، مثل مساله ظرفیت های شگفت انگیز اقتصاد ایران و .... امیدوارم که این موضوع نشانه این باشه که دعای شما در حق ما مستجاب شده و ما هم مشمول هدایت خداوند قرار گرفته باشیم؛

دکتر حجت الله عبدالملکی

عضو هیات علمی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق علیه السلام

انتهای متن/

مقدمه

جمهوری اسلامی ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی سال 1357 تا به امروز و در آستانه چهل سالگی تحولات درونی و بین المللی بسیاری را تجربه کرده است و شرایط داخلی و خارجی منجر به اتخاذ سیاستهای گوناگونی از سوی رهبران انقلاب گردیده است. دشمنان نیز از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی روش ها و ابزارهای گوناگونی را برای سست کردن پایه های انقلاب و بر اندازی جمهوری اسلامی ایران به کار بسته اند.

دشمنان جمهوری اسلامی در طول این سال ها و بسته به شرایط داخلی ایران اسلامی از روش های متنوعی برای ضربه زدن به این انقلاب بهره بردند. به عنوان مثال در سال های اولیه انقلاب به دلیل شرایط خاص آن دوران و عدم تسلط کافی دولت مرکزی بر مناطق مرزی مسئله قومیت و جدایی طلبی را دامن زدند. سپس بعد از ناکامی این سیاست با تحریک رقیب دیرینه منطقه ای ما یعنی صدام و حمایت برخی حکومت های منطقه جنگ 8 ساله ای را برای فروپاشی نظام و کنترل انقلاب به راه انداختند. از ابزارهای اقتصادی و تحریم های گوناگون و پیچیده اقتصادی علیه مردم ایران استفاده کردند. در دوران بعد از دفاع مقدس و ناکامی در روش هاس سخت براندازی وارد حوزه نرم شده و از ابزارهای فرهنگی متوع و متعدد استفاده کردند. البته هیچ گاه ابزارهای متنوع سخت و نظامی و امنیتی را رها نکردند، لکن تمرکز ایشان بر حوزه نرم افزایش یافت.

در شرایط سال های 93 تا 95 کشور شرایط ویژه ای را طی کرد که در آن مسئله معیشت و اقتصاد در اولویت قرار گرفته و از نقش حوزه های دیگر کاسته شده است و دشمنان انقلاب اسلامی تمرکز ویژه ای بر حوزه اقتصاد نموده و تلاش دارند از این مجرا بر تغییر رفتار نظام جمهوری اسلامی دست یایند. از سویی دیگر حاکمیت رویکردی در دولت یازدهم که راه حل مشکلات اقتصادی را در خارج از مرزهای کشور جستجو می کند اوضاع منحصر به فردی را رقم زده است. تمرکز بر حوزه سیاست خارجی افزایش یافته و سطح ویژه ای از تعاملات با دیگر کشورها به خصوص کشورهای غربی رقم خورده است. میزان تعاملات مستقیم با دولت آمریکا نیز بالاترین سطح را بعد از انقلاب اسلامی تجربه می کند. در این میان و در این شرایط رهبر معظم انقلاب اسلامی کلید واژه «نفوذ» را طرح کرده اند که به عنوان انذاری بر خطری در کمین پیرامون جمهوری اسلامی طرح شده است. طرح این مسئله می تواند دلایل داخلی و خارجی داشته باشد. به عقیده نگارنده دشمنی دشمن و تلاش در حوزه فشار و تحریم اقتصادی امری نو و جدید نیست و نمی توان چرایی طرح مسئله نفوذ را صرفا با رویکردی برون گرا تحلیل کرد و باید تحولات داخلی را نیز در نظر داشت. سوال اصلی که این یادداشت تلاش دارد بدان پاسخ دهد آن است که چه شرایطی در عرصه داخلی جمهوری اسلامی ایران به وجود آمده است که رهبر انقلاب اسلامی مسئلهای با عنوان «نفوذ» را مطرح کردهاند؟ دلایل و زمینه های متعددی منجر به طرح این مسئله شده است که بر اساس رویکردی در سطح درونی تحلیل می شود. در ادامه به بررسی برخی از این دلایل و زمینه ها می پردازیم.

1.رویکرد اقتصادی ادغام

انتخابات ریاست جمهوری یازدهم در سال 1392 منجر به تشکیل دولت یازدهم و حاکمیت اندیشه های سیاسی و اقتصادی شد که راه حل برون رفت از مشکلات اقتصادی را ادغام در نظام جهانی و به اصطلاح بین المللی شدن می دانند. این اندیشه مشکل ایران را عدم ادغام در نظام سیاسی و اقتصادی بین المللی می داند. به عنوان مثال دکتر محمود سریع القلم که رابطه ای بسیار وثیق با دولت فعلی دارد، دلیل عدم توسعه ایران را این گونه مطرح می کند: «یکی از دلایلی که نه تنها ایران، بلکه کل منطقه خاورمیانه مشکل توسعه یافتگی دارد، این است که در این منطقه، هویت فرهنگی قوی وجود دارد که آمادگی ادغام با فرهنگ جهانی ندارد...».

بر اساس این اندیشه باید بین المللی زیست و از جمله موانعی که مانع زیست بین المللی ماست عدم آمادگی فرهنگی به منظور ادغام است! ما باید در نظام جهانی ادغام شویم و زمینه ادغام را به خصوص در حوزه فرهنگی فراهم آوریم. روشن است که رشد چنین اندیشه ای در سطح نخبگان میزان مقاومت اندیشه ای را بسیار کاهش داده و حساسیت را نسبت به اندیشه های رقیب و معاند کم می کند و حتی خود میزبان رویکردهای غیری می شود و در نتیجه زمینه نفوذ در حوزه های گوناگون به خصوص در زمینه ی فکری و فرهنگی را مساعد می نماید.

2.رویکرد نظری شبه تکنوکراتیک

بعد از پایان دوران دفاع مقدس، اولویت اصلی کشور مسئله ای به نام سازندگی و بازسازی کشور به خصوص ویرانی های حاصل از جنگ تحمیلی بود. ساختن کشور و به اصطلاح آن روزها سازندگی، اولویتی است که سبب شکل گیری اولویت بندی های متفاوتی در آن شرایط می شود. دولت سازندگی و روش و منش مدیریت دولت مذکور موجب شکل گیری طبقه و دسته خاصی از مدیران ارشد نظام می گردد که با نسل های گذشته خود تفاوت های چشمگیری دارند. سبک زندگی، ظاهر، نوع رفت و آمد و ... با مدیران سال های اولیه انقلاب متفاوت است.

پرداختن به تشریفات اداری و تجملات مسئولیتی امر رایج شده و فرهنگ ساده زیستی و مردمی بودن جایگزین مدیرانی دارای حواشی های بسیار می گردد. اندیشه ای که در این سال ها رشد می کند به تکنیک و فن توجه داشته و با تحلیلی سطحی از اندیشه و علم مدیریت مرزبندی شفافی میان ارزش ها و تخصص ها نموده و بر تخصص گرایی توجهی جدی دارد. در این اندیشه اسلام دینی حداکثری است لکن به دلیل فقر تجربه در اداره جوامع مدرن در جهان اسلامی باید از تجربه غرب بهره برد و در جزئیات به سبک های غربی رجوع داشت. برخلاف ادعای حداکثری اسلامی در عمل اسلام در کلیات مورد توجه قرار می گیرد و در جزئیات و فرمول های اجرایی سراغ تجربه اقتصادی و مدیریتی غرب می رود. در این اندیشه، انقلاب اسلامی به دنبال ساختن ژاپنی اسلامی و الگو است و انقلاب اسلامی دورانی را طی کرده که باید از آرمان گرایی فاصله گرفته و واقع بینانه در چارچوب های جهانی عمل نماید.

اندیشه شبه تکنوکراتی غرب را به خوب و بد تقسیم کرده و در گزینشی ناشیانه و میکانیکی بسیاری از مظاهر غربی به خصوص در روش های توسعه را وارد می کند. ثمره این اندیشه در طولانی مدت تربیت نسلی از مدیران در جمهوری اسلامی گردیده است که دارای ریشه های سنتی هستند لکن به سبب اتخاذ رویکردهای فن سالارانه غربی، در اندیشه و سبک زندگی متمایل به غرب و غرب گرا هستند. پیروزی این نوع اندیشه در سال 92 و تشکیل دولت اعتدال موجب شد تا اندیشه غرب گرایی رشد بسازایی در حوزه های مختلف داشته باشد و منجر به اتخاذ سیاست ها رو به غرب گردید و طبیعی است که اتخاذ این سیاست راه های نفوذ را آسان می نماید و باید نسبت به نفوذ دشمن هشدار داد.

نکته ی دیگری که در این نگرش باید بدان توجه داشت، رویکرد جریان شبه تکنوکراتی به مسائل فرهنگی است که از دریچه توسعه آن هم با الگوی غربی تبیین می شود. این اندیشه در حوزه فرهنگ به شدت فضای فرهنگی کشور را نفوذ پذیر خواهد کرد.

3. اسلام رحمانی

از دیگر عواملی که می توان چرایی طرح مسئله نفوذ توسط مقام معظم رهبری با آن شرح داد، طرح قرائت های خاص و ناقص از اسلام در سال های کنونی است. این نوع از قرائت تلاش دارند وجه سلبی اسلام را نادیده گرفته و اسلام را دینی کاملا ایجابی بدون هرگونه دافعه معرفی نماید. در حالی که اسلام دینی است که ایجاب و سلب را در کنار هم دیده و بر جاذبه و دافعه توامان توجه دارد.

اسلام رحمانی و قرائت های این گونه تلاش دارند شدت و تندی اسلام در مقابل مستکبران و ظالمان را نادیده گرفته و کم رنگ جلوه دهند. در این نوع از اسلام دشمن و دشمن شناسی مسئله ای فرعی است و تلاش دارد خشونت عاقلانه و انقلابی و دینی را کم رنگ معرفی نماید. آن گاه که وجه سلبی و دشمن ستیزانه اسلام نادیده گرفته شود و یا کمتر مورد توجه گرفته شود، دشمن و دشمنی رنگ می بازد و طبیعت این نوع اندیشه آن است که حساسیت مخاطبان خود را نسبت به نفوذ غیر و دیگری کاهش خواهد داد و نفوذ آنان و حامیان داخلی خود را در نظام جمهوری اسلامی و در لایه های گوناگون اجتماع زمینه سازی خواهد کرد.

4. سبک زندگی آمریکایی

دیپلماسی عمومی غربی و به خصوص آمریکایی از جمله اهداف جدی آمریکا در حوزه نفوذ و هژمونی فرهنگی است. در تغییر روش دشمنان انقلاب اسلامی از جنگ سخت به جنگ نرم ابزارهای گوناگونی به کار بسته شده است که از جمله آنان تلاش برای تغییر سبک زندگی بومی به سبک زندگی آمریکایی و بر اساس ارزش های غربی است. افزایش جمعیت شهری، افزایش نفوذ رسانه های گوناگون غربی از جمله شبکه های ماهواره ای فارسی و غیر فارسی زبان، افزایش استفاده مدیریت نشده از فضای مجازی، افزایش طبقه متوسط جدید شهری و ... همگی شرایطی را فراهم آورده است که شاهد حاکمیت برخی ارزش های غربی بر زندگی ایرانیان به خصوص در شهرهای بزرگ گردید.

متاسفانه نظام آموزشی کشور چه در دانشگاه و چه در مدارس به خصوص در حوزه علوم انسانی فاقد توانمندی لازم در انتقال ارزش های بومی است و برخی آمارهای غیر رسمی حکایت از این مسئله دارد که هرچه تحصیل کرده تر التزام به اسلام و جمهوری اسلامی کمتر! ضعف درونی فرهنگی و برنامه ریزی جدی غرب در استیلای فرهنگی منجر به ایجاد شبه فرهنگ آمریکایی و غربی در سبک زندگی ایرانیان به خصوص در اقشار خاص شده است. این تأثیر پذیری در شرایطی خطرناک تر می گردد که ارادی بوده و از آثار منفی آن غفلت گردد. در سال های اخیر تلاش بسیاری بر عادی سازی فرهنگ غربی و تخریب فرهنگ بومی صورت گرفته است و برخی اندیشمندان و متاسفانه مسئولان دولتی و غیر دولتی ضمن تخریب توانمدی فرهنگ بومی ایرانیان در پی عادی سازی ورود فرهنگ مهاجم غربی هستند. طبیعی است که در چنین شرایطی خطر نفوذ و امکان نفوذ پذیری از غرب بسیار روشن است.

5. رویکرد غیر استقلالی توسعه محور

از دیگر عواملی که میتوان ذیل دلایل چرایی طرح مسئله نفوذ در شرایط فعلی بدان پرداخت، نفی آرمان استقلال خواهی است. «استقلال» «آزادی» «جمهوری اسلامی» از جمله شعارهای اساسی مردم انقلابی ایران اسلامی در سالهای مبارزه و شروع انقلاب بود و از جمله شعارهایی است که منجر به موضع گیری بسیاری از کشورهای مستکبر علیه جمهوری اسلامی شده است. شعاری که روحیه مستقل بودن و زیر یوق ظالمان عالم نرفتن را ندا میدهد و اعتماد به نفس را در میان ملت ایران و دیگر مظلومان عالم را نتیجه میدهد. روشن است که این شعار و طلب استقلال به شدت از سوی طرفهای غربی مورد نقد قرار گرفته و برخی از پژوهشگران غربی آن را نقطه قوت و اصلی اساسی در انقلاب ایران بر شمردهاند.

برای حذف روحیه استقلال طلبی در مظلومان عالم، بلندگوهای رسانه ای و بشری استکبار اصل امکان استقلال را محال توصیف مینمایند و حتی در صورت امکان، آن را امری بی فایده و غیر ضروری جلوه میدهند. به تعبیر چنین اندیشههایی استقلال و مستقل بودن از نظام اقتصادی جهانی اولا امری نا ممکن است و ثانیا فایدهای بر آن مترتب نخواهد بود.

حال در شرایط فعلی در صحنه فکری و علمی کشور بسیار شنیده میشود نویسندگان و به اصطلاح صاحب نظرانی را که اصل استقلال را زیر سوال برده و امکان تحقق آن را محال دانسته و حتی مستقل بودن را امری بی فایده و ناممکن جلوه میدهند و دوره شعار استقلال خواهی را به پایان رسیده تلقی می کنند! اگر در جامعه ای مستقل بودن و شعار استقلال زیر سوال رود روشن است که زمینه برای ورود بیگانه فراهم میشود و آن جامعه به راحتی میزبانی از دیگران را خواهد پذیرفت و زیستی مستقل و بدون وابستگی به دیگران برای خویش متصور نخواهد شد. مستقل نبودن و هضم شدن در برابر دیگران منجر به کاهش توان کشور در برابر نفوذ و نفوذی خواهد شد.

6. تلاش برای غیریت زدایی

مرزبندی بین خود دیگری در نظام های سیاسی و اقتصادی بسیاری رایج است. انسان با مرزبندی میان خود و دیگری هویتی برای خود ایجاد می کند که مرز تعریف خود است از دیگری. دیگری آن است که در نظام هویتی او نمی گنجد و نظام عقیدتی فرد را در آن راهی نیست. دیگری ساخته نمی شود بلکه شناخته و کشف می شود.

غیر و دیگری تا زمانی نتوانند در ساختار درونی ذهن جامعه میزبان غیریت خود را پنهان نمایند نمی توانند در آن ورود کنند. غریبه نمی تواند بدون طی کردن مراحل آشنایی و محرمیت وارد نظام خانوادگی، اجتماعی، سیاسی و ... میزبان گردد. نفوذی تا موقعی که غریبه است و دیگری است نمی تواند در زمره آشنایان شناخته شود.

در فرآیند نفوذ، دیگری و غیر مراحلی را طی می کند که از غریبه ای بیرون از این جامعه تبدیل به محرمی پذیرفته شده می گردد. نفوذ و غیریت زدایی در جامعه میزبان مراحلی چهار گانه ای را طی می کنند تا حساسیت طرف مقابل را کاهش و ورود خود را آسان گرداند. این مراحل چهارگانه عبارتند از: 1. حساسیت زدایی 2. انکار غیریت غیر 3. انکار وجود غیر 4. اثبات غیر و انکار خود.

در فرآیند نفوذ تلاش می شود حساسیت های جامعه میزبان نسبت به غیر کاهش یابد و او هم مانند دیگر عناصر ارتباطی طبیعی جلوه کند. مانند نامحرمی که تلاش دارد اصل محرم و نامحرم در اندیشه شرعی را زیر سوال برده و حساسیت خانواده مذهبی میزبان را نسبت به محرم و نامحرم کاهش دهد. در نتیجه نفوذ را آسان و طبیعی نشان خواهد داد.

در مرحله دوم فرآنید نفوذ تلاش آن است که غیریت غیر انکار گردد، به گونه ای که منکر غربیه بودن غیر می گردد. تلاش در این مرحله متوجه نفی غیریت اوست نه خود او. به عنوان مثال در تبدلات تجاری حضور شرکت های آمریکایی همچون دیگر شرکت ها عادی نمایان شده و غیر بودن آن در نظام سیاسی و اجتماعی ایران به سادگی زیر سوال می رود.

در مرحله سوم در رویکردی به ظاهر حداکثری و در قالب شعارهایی همچون تساهل و تسامح، جهان وطنی، صلح کل و ... اندیشه وجود و باور به غیر را زیر سوال می برند و تلاش در این مرحله زیر سوال بردن مبنای اندیشه هایی است که منجر به کشف غیریت می شوند و رویکردی خود آگاه ایجاد می کنند. در این مرحله تمام تلاش آن است که نظام اندیشه ای خاکستری و سیال را تولید کند که تولید و شناخت مرزبندی نکرده و در تعاملی افراطی در کنار تمامی اندیشه های مهمان، میزبانی را بپذیرد.

مرحله چهارم که پیشرفته ترین سطوح نفوذ را شاهد هستیم، اتقافی عجیب و شگفت آور رخ می دهد. انکار خود و اثبات دیگری! تمام تلاش فرآیند های نفوذ در این مرحله معطوف به تخریب نظام فکری، فرهنگی و اندیشه ای میزبان و بومی است. تخریب خود و جایگزین دیگری! این اتفاق در سطوح و با ابزاری های گوناگون رخ می دهد. در فرآیند نفوذ تلاش می شود که سنت های میزبان غیر عقلایی، ناکارآمد و خرافی معرفی شده و فرهنگ دیگر عاقلانه، کارآمد و منطقی معرفی گردد. روشنفکران نسل های نخست که بر خلاف سنت روشنفکری غربی که در فضای تضارب آراء دانشگاهی و علمی ایجاد شد، در فراموشخانه های خرافات آلود و مخفی ایجاد شده بود، نقشی این گونه ایفا نمودند و به شدت فرهنگ میزبان و سنتی ایرانی را تخریب آن را در قالب آثار خود تمسخر کرده، کهنه و ناکارآمد جلوه دادند و در نهایت شعاری مبنی بر سر تا پا فرهنگی شدن را سر دادند.

در شرایط فعلی و پس از روی کارآمدن اندیشه برون گرایی اقتصادی در دولت فعلی، شاهد شنیده شدن اصواتی هستیم که تلاش دارند در فرآیند نفوذ در قالب گفتمان های نئولیبرالی مسئله غیریت و مرزبندی با غیر را کم و کم رنگ جلوه داده و شرایط نفوذ و غیریت زدایی را در سطح نخبگان و عموم مردم فراهم آورند و با زیر سوال بردن ظرفیت های فرهنگی بومی و اسلامی، ضرورت جایگزینی فرهنگ مهاجم غرب را تبیین نمایند.

6. رابطه

نفوذ امری است ارتباطی و تا زمانی که ارتباطی برقرار نباشد مسئله نفوذ معنا ندارد. در سایه وجود ارتباط است که فکر، اندیشه، تصویر و یا فرد نفوذی در جامعه میزبان نفوذ میکند. از دیگر عواملی که چرایی طرح مسئله نفوذ را در شرایط فعلی مشخص مینماید افزایش سطح ارتباط با دنیای استکبار است. امروزه و در سایه سیاستهای دولت یازدهم سطح بسیار بالایی از روابط با کشورهای غربی ایجاد شده است که در قالبهای گوناگون گروهها و هیئت های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی به ایران رفت و آمد مینمایند. این سطح بالای ارتباط خطر نفوذ را بالا برده و احتمال این مسئله را افزایش می دهند.

ممکن است ارتباط از جنس حقیقی نباشد و در فضای مجازی و قالبهای رسانهای متنوع و گوناگون رخ دهد. این مسئله و نقش عمده شبکههای مجازی تلفن همراه پایه و شبکههای فارسی زبان به روشنی مشخص و بررسی ساده و اولیه جامعه ایران، سطح بالایی از مصرف رسانهای از نوع فوق الذکر را بیانگر است. لذا چه در سطح حقیقی و رفت و آمدهای هیئتهای گوناگون بیگانه و چه در سطح فضای مجازی و رسانهای شاهد افزایش بیسابقه رابطه و تعامل با اندیشه رقیب هستیم. طبیعی است که احتمال نفوذ دشمن در این سطح افزایش یافته، ارتباطات گسترده تر است و هشدار بر مسئله نفوذ امری عقلایی و طبیعی است.

7. برخی ناکارآمدی های داخلی

از بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و به خصوص بعد از پایان جنگ تحمیلی مسئله بازسازی و توسعه کشور مطرح گردید و الگوهای گوناگونی به این منظور طراحی شد. بدون در نظر گرفتن صحت و کارآمدی و تناسب الگوهای مذکور به دلیل برخی سوء مدیریت ها که لزوما ارتباطی با نوع برنامه نداشته است در نتیجه توان داخلی در پیشرفت و آبادانی کشور زیر سوال رفته است و سطح توقع قابل قبول و شایسته جمهوری اسلامی را کسب نکرده است.

در دروه سازندگی به دلیل تمرکز بر رویکردهای واقع گرا و شبه تکنوکرات، شاهد فساد سازماندهی شده در بدنه دولت و حاکمیت اجرایی کشور بودیم و این آفت در کنار خدمات درخور تقدیر دولت مذکور، موجب ایجاد بستری بیمار در نظام اجرایی و مدیریت کشور گردید. در دوران اصلاحات، سیاست زدگی جایگزین توسعه سیاسی حقیقی کشور شد و در انتهای دولت مذکور رویکردهای افراطی جریان اصلاح طلب که قصد خروج از حاکمیت داشت ناکارآمدی جدی را در بدنه مدیران کشور تحمیل نمود و سرعت پیشرفت و تعالی حقیقی را در تحولات تند و غیر معقول سیاسی متوقف نمود. در دولت نهم و دهم کارنامه اجرایی قابل قبولی ارائه شد لکن مسیری که در دولت نهم آغاز شده بود به دلیل اتخاذ رویکردی خاص از سوی رئیس جمهور وقت که موجب انشقاق و تنش هر روزه در مدیران عالی نظام شده بود، بسیار منحرف گردید و متاسفانه موجب ایجاد اندیشه ناکارآمدی گفتمان های دینی به خصوص در عامه مردم گردید. شاید بخش عمده ای از این ناکارآمدی ها که برخی از آنان طبیعی و برخی غیر طبیعی است، موجب شکل گیری رویکردی برون گرا گردیده است. رویکردی که معتقد است بزاعت درونی کشور توانمندی لازم جهت اداره و پیشرفت کشور را ندارد.

سخن پایانی

حتما می توان به عوامل بسیار دیگری نسبت به چرایی طرح مسئله نفوذ از سوی رهبر انقلاب پرداخت و آنان را تبیین نمود و آن چه در این مجال طرح شد بخشی از موضوع می باشد. لکن آن چه هدف اصلی این یادداشت است صرف احصاء برخی عوامل درونی مسئله نفوذ نیست، بلکه توجه به رویکردی درون گرا در تحلیل مسائل سیاسی و اجتماعی جامعه ایران و از جمله مسئله نفوذ است. تاریخ اسلام و سنن الهی پیرامون جامعه اسلامی گویای آن اصل است که «الْیَوْمَ یَئسَ الَّذِینَ کَفَرُواْ مِن دِینِکُمْ فَلَا تخَشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ». «وَ اخْشَوْنِ» هشدار و تهدیدی بسیار جدی است. نمی گوید از جهنم و عقاب بترسید بلکه می فرماید از من بترسید. اگر بی وفایی نسبت به مسئله وظیفه دینی خود داشته باشید با من طرف هستید. این هشدار نشان می دهد که از این پس برای جامعه اسلامی مشکلاتی پیش خواهد آمد که خداوند نسبت به آن تهدید می کند و اشاره به جریان نفاق در میان مسلمانان دارد که به خاطر هواهای نفسانی خواهند خدا را مورد هجوم قرار دهند. لذا تهدید می کند از کفار نترسید ،از من بترسید . آنچه نگران کننده است خود شما هستید. فاعل در «وَ اخْشَوْنِ» مؤمنین هستند. علامه طباطبائی پیرامون این آیه اشاره دارد که مسلمانان هر وقت با غیر از خود درگیر شدند مشکل نداشتند ولی هر وقت با خود (مسلمانان ) درگیر شدند و از درون مبتلا به آفتی گردیدند دچار مشکل شدند.

انتهای متن/

این ادعای آمریکا که در حال «جنگ با تروریسم» در سطحی جهانی است، بزرگ ترین دروغ قرن بیست و یکم به شمار می آید؛ وهم و خیالی بزرگ در مقیاس تاریخی شرارت این ادعای هیتلر که در حال دفاع از آلمان دربرابر یورش دنیای یهود است، یا قابل قیاس با تجارت برده از آن سوی اقیانوس اطلس که در واقع ماموریتی برای مسیحی سازی اقوام دیگر بود. در عالم واقع آمریکا مادر و تغذیه کننده اصلی شبکه ای جهانی از جهادی هاست؛ حقیقتی که اکثر مردم جهان آن را می دانند، از جمله آن 82 درصد از سوری هایی که معتقدند «آمریکا دولت اسلامی را پدید آورده است.» (حتی 62 درصد سوری ها در مناطق تحت کنترل داعش نیز به این واقعیت اعتقاد دارند.)

تنها آمریکاییانی که خود را استثنایی می پندارند و اروپاییانی که دارای ذهنیت استعماری هستند، به منظور کسب اندکی اعتبار برای آن، بر این سفاهت و بی خردی واشنگتن لباسی دیگر پوشانده اند. اما روشن است که این واقعیت برای هر کشوری به شدت خطرناک است: این ایالات متحده است که تروریسم جهادی های اسلامگرا را بر جهان تحمیل کرده است. زمانی که این نمایش به آخر برسد؛ زمانی که دیگر جهانیان وانمود نکنند که واشنگتن «مادر تمام ترورها» نیست، برقراری چه نوع دیالوگی با عامل اصلی بی خرد و درمانده این کار امکان پذیر است؟ زمانی که او را متهم به چنین شرارت غیرقابل بیانی کردید، با مجرمی که یک ابرقدرت است چه می کنید؟

پرزیدنت ولادیمیر پوتین در نوامبر گذشته بعد از آنکه روسیه بمباران و موشک باران ویرانگر خود علیه زیرساخت های داعش را در سوریه که در مقیاسی صنعتی بودند آغاز کرد- تاسیسات و سیستم های حمل و نقلی که از زمان اعلام جعلی جنگ علیه ترور از سوی اوباما در سپتامبر 2014 ، آمریکا هیچ کاری در جهت نابود کردن آنها نکرده و آنها را کاملا دست نخورده باقی گذاشته بود- گامی در این راه برداشت. طی این مدت گروه دولت اسلامی با مصونیت کامل، دست به فروش های نفتی بسیار گسترده و کارآفرینی های بسیار زده بود، آن هم زیر چشم بمب افکن های آمریکایی. پوتین گفت: «من به همکارانم عکس هایی را نشان دادم که از فضا و توسط هواپیماها گرفته شده بود و به روشنی مقیاس تجارت غیرقانونی نفت و فرآورده های نفتی داعش را نشان می دادند. صف وسایل نقلیه حمل این فرآورده ها چند ده کیلومتر امتداد داشت و از ارتفاع چهار پنج هزار متری به وضوح دیده می شد که تا آن سوی افق امتداد داشتند.» بمب افکن های روسی صدها کامیون نفتکش را ظرف یک هفته از بین بردند و با حملات موشکی شلیک شده از کشتی های روسی در دریای خزر، سایت های فرماندهی و کنترل حیاتی داعش را هدف گرفتند.

به تمسخر گرفته شدن اقدامات نظامی آمریکا علیه داعش از سوی پوتین، باراک اوباما را در پیشگاه جهانیان شرمسار و دستپاچه کرد؛ استهزا و اهانتی که تنها یک ابرقدرت هسته ای همتا جرات آن را داشت. با این حال حتی رئیس جمهور روسیه نیز کلماتش را با دقت انتخاب کرد، چرا که می دانست به کار گیری جهادی ها به محور سیاست امپریالیستی آمریکا تبدیل شده است. واشنگتن هیچ جانشینی برای جهادی هایی که از آخرین روزهای دولت پرزیدنت جیمی کارتر ابزار سیاست آمریکا بوده اند، ندارد.

به همین دلیل بود که در آگوست 2014 پرزیدنت باراک اوباما پذیرفت که در قبال داعش «ما هنوز فاقد یک راهبرد خاص هستیم.» اوباما هیچ راهبردی برای مبارزه با داعش ندارد، چون آمریکا هیچ راهبردی برای مبارزه با جهادی ها از هر سنخ و قماشی در سوریه ندارد، چرا که تمام تروریست ها برای آمریکا و متحدانش کار کرده اند.

اوباما هنوز هم «جنگی» را علیه داعش به راه نینداخته است. نه تنها در مقیاس یک ابرقدرت که به هیچ وجه چنین کاری نکرده، بلکه حتی به اقدامی نزدیک به عملیات نیروهای بسیار کمتر روسی قبل از عقب نشینی قسمتی از آنها در مارس سال جاری نیز دست نزده است. هفته گذشته نیویورک تایمز مقاله ای را منتشر کرد که هدف آن نیمی توجیه و نیمی انتقاد از کارزار هوایی آمریکا در قلمرو تحت کنترل داعش بود. آمریکاییان ناکارآمدی کارزار هوایی خود را به گردن «فقر اطلاعاتی»، «تعیین هدف ناشیانه»، «طراحان بی تجربه»، «کمبود پرسنل، «رقابت جویی های داخلی» و «ترس از وارد آوردن تلفات به غیرنظامیان» – این از کشوری که از زمان جنگ جهانی دوم بدین سو عامل مرگ 20 تا 30 میلیون نفر بوده- انداخته اند. اما پنتاگون اکنون ادعا می کند که روش خود را عوض کرده و در حال تمرکز بر از بین بردن پول های نقد داعش و هدف گیری مکان های ذخیره سازی پول های نقد آنهاست که به از بین رفتن دستمزد حدود 50 درصد از نیروهای داعش منجر شده است. ارتش آمریکا می گوید که حدود 400 کامیون نفتکش داعش را منهدم کرده است (روس ها ادعا می کنند که در مجموع دو هزار نفتکش این گروه را از بین برده اند.)

به عنوان یک نغمه مکمل مقابل، نیویورک تایمز از دیوید ای.دپولتا ژنرال سه ستاره بازنشسته نیروی هوایی که در سال 2001 کارزارهای هوایی را در افغانستان و در سال 1991 در خلیج فارس طراحی کرده، نقل قولی آورده است. او کارزار هوایی فعلی آمریکا علیه دولت اسلامی را نمادین و در مقایسه با عملیات های پیشین بی رمق توصیف می کند.

آمریکا به طور میانگین در هر روز 14 و نیم حمله هوایی در میادین جنگی سوریه و عراق انجام داده که اوج آن در ماه آوریل با 17 حمله بوده است. این مقدار بسیار کمتر از 50 حمله در روز ناتو علیه لیبی در سال 2001، 85 حمله در روز علیه افغانستان در سال 2001 و 800 حمله در روز در عراق در سال 2003 است. بعلاوه این تعداد بسیار کمتر از 55 حمله در روز روسیه در سوریه و در مجموع 9 هزار حمله آن در طول دوره ای پنج ماه و نیمه است؛ با یک نیروی هوایی بسیار کوچک تر از 750 هواپیمای آمریکایی که در منطقه مستقر هستند( هواپیماهای مستقر بر ناوهای هواپیمابر یا موشک های کروز در این محاسبه لحاظ نشده است).

اعداد و ارقام از واقعیت ماجرا به ما خبر می دهند: آمریکا در حال انجام «جنگی» جدی علیه تشکیلات رزمی داعش که همچنان در سوریه تهاجمی، متحرک و کارآمد باقی مانده، نیست.

بهانه آمریکا در ارتباط با فقر اطلاعاتی، تعیین هدف ناشیانه، طراحان بی تجربه، کمبود پرسنل و رقابت جویی های داخلی می تواند رگه هایی از حقیقت را در خود داشته باشد، چرا که انسان انتظار وجود شکاف را در اطلاعات گردآوری شده و هدف گیری های صورت گرفته در مورد جهادی هایی که دارایی های آمریکا به حساب می آیند نه دشنمان آنها دارد. و جای پرسش ندارد که «رقابت جویی های داخلی» در درون ماشین جنگی آمریکا امری معمول است، مثلا جهادی های تحت حمایت سیا به جهادی های تحت حمایت پنتاگون در سوریه حمله می کنند؛ واقعیت این است که آمریکا از طیف وسیعی از جهادی هایی پشتیبانی می کند که با یکدیگر کشمکش دارند.

آمریکا با ادعای کشتن «رهبران» داعش و از بین بردن پول نقد آنها صحنه سازی می کند. این کار با چیزی که به نظر می رسد هدف کلی سیاست دولت اوباما در حمایت از جهادی هاست و اکنون عمیقا دچار بحران شده، منطبق است: حفظ داعش به عنوان نیرویی رزمنده جهت به کار گیری آنها تحت عنوانی دیگر و تحت رهبری عالی جدید. بر اساس تعریف آمریکا گروه داعش زمانی «یاغی» شد که این گروه دو سال قبل راه دنبال کردن ماموریت خود را در پیش گرفت. حتی با این وجود نیز آمریکا عمدتا رهبران داعش را هدف گرفت تا آنها را از بین ببرد اما اجازه داد تا بدنه اصلی جنگجویان آن که حدود 30 هزار تن برآورد می شوند نه تنها دست نخورده باقی بماند، بلکه مداوما از نو و برای انجام یک کسب و کار نفتی گسترده عمدتا با ترکیه متحد ناتو به کار گرفته شود. (با وجود همکاری مشترک آمریکا در یک قطعنامه سازمان ملل که خواستار جنگ بین المللی علیه این گروه می شد، این کشور همچنین به شکلی کاملا علنی از شاخه سوری القاعده، جبهه النصره، دربرابر بمباران های روسیه حفاظت کرد.)

به چشم یک مرد نظامی چون ژنرال بازنشسته دپولتا، این یک کارزار«نمادین» و «کم رمق» به نظر می آید. این عملیات عملا اقدامی از سر استیصال برای ایجاد توازن در منافع آمریکا در حفظ داعش به عنوان یک دارایی نظامی این کشور و در عین حال همزمان حفظ و تداوم «مادر تمام دروغ ها» ست؛ این دروغ که آمریکا درگیر جنگ علیه تروریسم در مقیاسی جهانی است نه عمل کردن به عنوان مقراصلی ترور در جهان. حفظ این وهم و خیال نقش برآب شده، دست کم در حباب داخل کشور، مستلزم حفظ تشکیلاتی است که وظیفه آن پیش بردن یک عملیات روانی مداوم و گسترده است. به این تشکیلات، رسانه های خبری شرکتی می گویند.

منبع: http://www.blackagendareport.com/no_us_war_against_isis

نوشته: گلن فورد[1]

ترجمه: محمود سبزواری

[1] . Glen Fordسردبیر اجرایی سایت بی ای آر

انتهای متن/

مقدمه

احتمالا هیچ کسی حتی دشمنان عراق هم نقش موثر، ملی و مصلحانه مرجعیت شیعه در این کشور را انکار نمیکند؛ مرجعیتی که دو سال قبل، با ورودی به موقع، عراق را از خطری بزرگ نجات داد. وقتی آیتالله سیستانی و برخی دیگر از مراجع تقلید شیعه در عراق، در مقابل هجوم تروریستهای داعش به این کشور، مردم را دعوت به جهاد کردند، کمتر کسی به این میاندیشید که در پی این فراخوان، نیرویی شکل بگیرد که حالا یکی از قدرتمندترین نیروهای مردمی در منطقه باشد. اما این اتفاق افتاد و حشد الشعبی در عراق شکل گرفت.

عمر تشکیلاتی حشد الشعبی در عراق حالا به دو سال رسیده است؛ دو سالی که به اندازه چندین سال برای این جمعیت مجاهد، تجربه و تلخی و شیرینی به همراه داشت. واقعیت این است که نمیتوان برخی اشتباهات تاکتیکی و عملیاتی صورت گرفته توسط حشد الشعبی را انکار کرد. اما مهمتر از هر چیز دیگری، دیدن خط پیشرفت در این تشکیلات است؛ پیشرفتی که باعث شده تا او با وجود هجمههای رسانهای و سیاسی کم نظیر، حالا علاوه بر میدان نبرد نظامی، در میدان نبرد رسانهای هم مشتی پُرتر از قبل داشته باشد.

آنچه در ادامه میآید، نگاهی مختصر به کارشکنیها و فشارهای وارده بر حشد الشعبی و واکنشهای رفتاری منطقی و موثر این گروه به این هجمهها است.

نگاهی به جنگ رسانهای و سیاسی مخالفان حشد الشعبی

شکلگیری و تقویت حشد الشعبی از منظر جبهه غربی-عربی با محوریت ایالات متحده آمریکا، یعنی افزایش نفوذ ایران و شیعیان در عراق. طبیعی بود که آنها بر اساس چنین تصوری، سعی در تضعیف این نیروها داشته باشند. آمریکا برای مقابله با حشد الشعبی، دو شیوه سلبی و ایجابی را در پیش گرفت. او علاوه بر اینکه محور اعلانی خود را بر طائفی جلوه دادن این گروه قرار داد و از همین زاویه بارها او را نواخت و دولت العبادی را تحت فشار قرار داد تا مانع آزادی و ابتکار عمل حشد الشعبی شود، در حوزه ایجابی سعی کرد تا با تسلیح و تقویت نیروهای پیشمرگه و اصرار بر ایجاد «ارتش سنی»[1]، ابزارهای نفوذ خود را در برابر این گروه عمدتا شیعی، توسعه دهد.

اما جبهه عربی-ترکی همسو با آمریکا هم در این مسیر، از هیچ کاری برای تضعیف حشد الشعبی فروگذار نکرد. سفیر عربستان در عراق به این گروه حملات لفظی تندی کرد. رسانههای العربیه، الجزیره و صدها سایت عربی دیگر با دروغسازی و بزرگنمایی برخی اشتباهات رخ داده از سوی رزمندگان حشد الشعبی تلاش کردند تا این گروه را اساسا یک گروه «طائفی» نشان دهند که بر مردم سنی مناطق آزادشده از چنگال داعش، ظلم میکند و به مال و جان آنها صدمه میزند. این تصویرسازیهای مغرضانه، زمینه را برای فشارهای سیاسی به دولت العبادی فراهم میساخت تا در عملیاتهای مختلف از حشد الشعبی بهره نبرد. البته العبادی نیز در برهههایی تسلیم این فشارها شد و تاوانش را پرداخت. در ماجرای اشغال الرمادی مرکز استان الانبار توسط داعش، مصادیقی از این مساله قابل مشاهده بود.

بدیل حشد الشعبی برای جبهه غربی-عربی-ترکی، علاوه بر پیشمرگه و عشایر سنی که البته پیوندهای معناداری با دولت بغداد دارد، گروهی مشابه حشد الشعبی با نام «حشد الوطنی» به رهبری اثیل النجیفی است. النجیفی که پیشتر استاندار نینوا به مرکزیت موصل بود، به دلیل خیانتهای آشکاری که در ماجرای اشغال موصل توسط داعش داشت، از سمتش عزل شد. او اما همچنان خود را استاندار نینوا میداند! و ماموریت اصلی حشد الوطنی را که جمعیتی سنی است، آزادی موصل معرفی میکند. اثیل النجیفی در سفری که سال گذشته به آمریکا داشت، توانست کمکهای مالی و نظامی این کشور را جذب کند. علاوه بر برخی دولتهای عربی، حتی ترکیه هم در کمک به این گروه فعال است.

اما یکی از مهمترین بخشهای جنگ روانی طرف مقابل برای تضعیف حشد الشعبی، بیانیه الازهر مصر در ضدیت با این گروه بود. در این بیانیه، حشد الشعبی یک «میلیشیای نظامی» معرفی شده بود که با «رفتارهای وحشیانه» به اهل سنت عراق ستم میکند.[2] این بیانه با توجه به جایگاه الازهر مصر در جهان اسلام و عرب، بازتابهای بسیاری داشت و در تخریب ذهنهای خاکستری نسبت به حشد الشعبی موثر واقع شد.

خشکاندن زمینهای کشاورزی و باغات اهل سنتِ مناطق آزادشده، وادار کردن سنیها به ترک شهر و تغییر ترکیب جمعیتی، تصرف در اموال آنان، رفتارهای زننده و غیرانسانی، کشتن انسانهای سنی بیگناه و ... از جمله اتهاماتی است که بارها و بارها در رسانههای وابسته به جریان ارتجاع علیه حشد الشعبی ذکر شده است.

حشد الشعبی و مواجهه با جنگ روانی مخالفان

واقعیت این است که حشد الشعبی در عملیاتهایی که حضور داشته، دچار اشتباهاتی نیز شده است. برخی تصاویر عمیقا گویای این رفتارهای غیرمدبرانه و غیرانسانی است. پیگیری مواضع آیتالله سیستانی در خصوص نحوه مواجهه با جان و مال مردم سنی ساکن مناطق آزادشده از چنگال داعش و یا حتی چگونگی رفتار با اسرای داعشی، علاوه بر تلاش برای مقابله با جنگ روانی مخالفان، به لحاظ زمانی دقیقا بیانگر این است که رفتارهای غلطی صورت میگرفته که ایشان اینگونه انذار دادهاند. بهعنوان مثال همزمان با آغاز عملیات آزادسازی فلوجه شیخ «مهدی کربلایی» نماینده آیتالله سیستانی اعلام کرد: «ما ضرورت پایبندی به توصیههای مرجعیت در خلال عملیات مذکور تکرار را میکنیم؛ آیتالله سیستانی در مقدمه سفارشهای خود بر ضرورت پایبندی به آداب جهاد تاکید دارد و گفتهاند: جهاد یک آداب عمومی دارد که باید حتی در برخورد با غیرمسلمانان رعایت شود. رزمندگان باید بر اساس روش امیرالمومنین(ع) با دشمنان بجنگند و آیتالله سیستانی بر این موضوع تاکید دارد. آیتالله سیستانی اعلام کرده است: جنگ با مسلمانان سرکش آدابی دارد که امیرالمومنین(ع) به آن اشاره کرده و باید در این روزها نیز رعایت شود.»[3]

اما نکتهای که معمولا موجب تخریب حشد الشعبی شده است، سازمانی جلوه دادن اشتباهات فردی و قلیل از سوی رسانههای محور ارتجاع است؛ گویی دستور سازمان حشد الشعبی این است که با اسرای داعش رفتار غیرانسانی بشود!

در هر صورت همین قلیل اشتباهات فردی در حشد الشعبی، زمینهساز جنگ روانی گسترده مخالفان شد تا جایی که فشارهای زیادی به دولت العبادی وارد شد تا این گروه را محدود سازد.

حشد الشعبی اما در مقابل این جنگ روانی، سه اقدام انجام داد؛ از سویی در عملیاتهای مختلف سعی کرد تا بهگونهای مشارکتیتر از قبل و البته با تقسیم وظایفی هوشمندانهتر، ایفای نقش کند. بهعنوان مثال در آزادسازی فلوجه که شهری سنینشین است، حشد الشعبی اگرچه آماده ورود به شهر بود اما بر اساس یک تقسیمکار، حضور در گرداگرد شهر را پذیرفت. این اقدام اگرچه در کند شدن سرعت آزادسازی فلوجه موثر خواهد بود اما آن را در مسیر بهتری قرار میدهد.

اقدام دیگر، کاهش ضریبخطای رفتاری بود. تاکیدات مکرر مرجیعت بر رفتار انسانی در کنار مشاهده اثرات سوء جنگ روانی دشمن، موجب شد تا توجیه نیروها بیشتر از پیش در دستور کار قرار گیرد تا همان قلیل رفتارهای غلط نیز کمتر و کمتر شود.

اما اقدام سوم، مستندسازی رفتارهای انسانی رزمندگان حشد الشعبی با ساکنان سنی مناطق آزادشده و همچنین اسرای داعشی بود. بهعنوان مثال نیروهای سرایا السلام وابسته به جریان صدر در عراق، تصویری از نوشاندن آب به اسیر داعشی را منتشر کردند. این روند توسط سایر گروهها نیز تکرار شد. اوج این رویکرد انسانی که میتواند حاشیهسازان و تخریبکنندگان را تا حدی خلع سلاح کند، در عملیات آزادسازی فلوجه رخ داد. تصاویری همچون کمک رزمندگان به مردم سنی فلوجه که از چنگال داعش فرار کرده بودند در هنگام پیاده شدن از خودرو، سایه ایجاد کردن بر سر آنان، رفتار مهربانانه به کودکان، توزیع بستههای غذایی و ... همگی بیانگر اراده حشد الشعبی برای کاهش حاشیهها است.

اما با همه این اقدامات، به دلیل ضعف رسانهای جبهه مقاومت عمدتا تصویری که از حشد الشعبی در ذهن مخاطب عربِ سنی ایجاد میشود، تصویر مخدوش و منفی است و حتی برخی از اهل سنت عراق را هم گمراه میسازد.

جمعبندی

حشد الشعبی در عراق مانعی برای نفوذ آمریکا و برخی بازیگران منطقهای است و همین امر موجب شده تا جنگ روانی گستردهای از سوی این بازیگران علیه این گروه مردمی شکل گیرد. واقعیت این است که آنها با دستاویز قرار دادن برخی رفتارهای نادرست و البته قلیل که به صورت غیرسازمانی از سوی بعضی رزمندگان حشد الشعبی صورت گرفته، سعی دارند تا از کاه، کوه ساخته و اساس حشد الشعبی که نزدیک به بیست هزار سنی در آن حضور دارند را طائفی نشان دهند. البته علاوه بر تضعیف حشد الشعبی با این شیوه، آمریکا و متحدانش سعی دارند تا با تقویت کردها و برخی گروههای سنی و واگرا از بغداد همچون حشد الوطنی، مانع از قدرتگیری این جمعیت شوند.

در مواجهه با این طراحی پیچیده، دولت و حشد الشعبی سه اقدام را در دستور کار قرار داد؛ پذیرش افزایش سهم مشارکت ارتش، نیروهای امنیتی و عشایر سنی در عملیاتها، کاهش ضریبخطای رفتاری برخی رزمندگان و سرانجام، برجستهسازی کمکها و رفتارهای انسانی با اهل سنت عراق. اگرچه این اقدامات تا حدی مانع از توسعه جنگ روانی دشمن شده اما به دلیل قدرت رسانهای طرف مقابل، همچنان خطِ زدن حشد الشعبی، برجسته است.

پی نوشت ها:

[1]. هادی زرگری. «اهداف آمریکا از تشکیل ارتش سنی در عراق». اندیشکده راهبردی تبیین. خرداد 95.

[2]. http://www.ahram.org.eg/NewsQ/368148.aspx

[3]. http://www.farsnews.com/13950305000570

سعید ساسانیان

اندیشکده تبیین

انتهای متن/